Cukrzyca alkoholowa — alkohol a poziom cukru | NIWA

Czym naprawdę jest „cukrzyca alkoholowa”?

Najpierw trzeba uporządkować nazwę.

„Cukrzyca alkoholowa” to określenie potoczne. Może oznaczać różne sytuacje:

• zaburzenia poziomu cukru po alkoholu,
• trudniejszą kontrolę cukrzycy u osoby pijącej,
• hipoglikemię po alkoholu,
• pogorszenie stanu zdrowia u osoby z cukrzycą,
• cukrzycę związaną z uszkodzeniem trzustki,
• problemy metaboliczne u osoby pijącej przewlekle.

I właśnie dlatego ten termin bywa mylący.

Nie każda osoba pijąca alkohol zachoruje na cukrzycę. Nie każda osoba z cukrzycą ma problem z alkoholem. Ale alkohol może utrudniać kontrolę glikemii i zwiększać ryzyko niebezpiecznych sytuacji zdrowotnych.

Najbardziej narażone mogą być osoby, które:

• mają już rozpoznaną cukrzycę,
• przyjmują insulinę,
• przyjmują leki zwiększające ryzyko niedocukrzenia,
• piją bez jedzenia,
• piją wieczorem lub w nocy,
• mają choroby wątroby,
• mają choroby trzustki,
• przebyły zapalenie trzustki,
• piją w ciągach,
• mają trudność w przerwaniu picia mimo zaleceń lekarza.

Warto też pamiętać, że objawy niedocukrzenia mogą przypominać objawy upojenia alkoholowego. Osoba może być splątana, senna, rozdrażniona, osłabiona, mieć problemy z mową albo koordynacją.

To może być niebezpieczne, bo otoczenie może pomyśleć: „on jest po prostu pijany”.

A czasem problemem może być niski poziom cukru.

Jeśli ktoś ma cukrzycę i pije alkohol, powinien omówić to ze swoim lekarzem lub diabetologiem. Szczególnie jeśli przyjmuje insulinę albo leki obniżające poziom cukru.

Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Ma pomóc zrozumieć ryzyko i nazwać sytuacje, których nie warto bagatelizować.

Jeśli chcesz szerzej zrozumieć skutki alkoholu dla całego organizmu, zobacz też: wpływ alkoholu na organizm.

Alkohol a hipoglikemia

Jednym z ważnych zagrożeń jest hipoglikemia, czyli zbyt niski poziom cukru we krwi.

Może być szczególnie ryzykowna u osób z cukrzycą, które przyjmują insulinę lub niektóre leki przeciwcukrzycowe. Alkohol może utrudniać wątrobie uwalnianie glukozy, zwłaszcza gdy organizm jednocześnie musi metabolizować alkohol.

Ryzyko rośnie, gdy ktoś:

• pije na pusty żołądek,
• pomija posiłek,
• pije wieczorem,
• intensywnie ćwiczył,
• przyjmuje insulinę,
• przyjmuje leki zwiększające ryzyko niedocukrzenia,
• ma już niestabilne poziomy cukru.

Objawy hipoglikemii mogą obejmować:

• silne osłabienie,
• poty,
• drżenie,
• głód,
• niepokój,
• kołatanie serca,
• zawroty głowy,
• senność,
• splątanie,
• zaburzenia mowy,
• utratę przytomności.

To objawy, których nie wolno lekceważyć.

Jeśli osoba z cukrzycą po alkoholu zachowuje się nietypowo, jest splątana, bardzo senna, osłabiona albo traci kontakt, nie należy zakładać, że to tylko alkohol. Potrzebna może być szybka pomoc.

Alkohol a trzustka

Trzustka jest bardzo ważna w temacie cukrzycy, bo produkuje insulinę i inne hormony uczestniczące w regulacji poziomu cukru.

Alkohol może zwiększać ryzyko zapalenia trzustki. A choroby trzustki mogą zaburzać jej funkcję, również tę związaną z wydzielaniem insuliny.

U części osób przewlekłe uszkodzenie trzustki może prowadzić do cukrzycy związanej z chorobą trzustki. Czasem mówi się o cukrzycy typu 3c, czyli cukrzycy wtórnej do chorób trzustki.

To nie jest to samo co typowa cukrzyca typu 2.

Dlatego u osoby, która ma za sobą zapalenie trzustki, przewlekłe bóle brzucha, problemy z trawieniem, spadek masy ciała albo nieprawidłowe poziomy cukru, potrzebna jest diagnostyka lekarska.

Jeśli ten temat Cię dotyczy, zobacz osobny artykuł: zapalenie trzustki po alkoholu.

Kiedy alkohol jest szczególnie ryzykowny przy cukrzycy?

Alkohol przy cukrzycy wymaga ostrożności. Nie chodzi tylko o samą ilość alkoholu, ale też o leki, jedzenie, porę dnia, stan wątroby, aktywność fizyczną i ogólną kontrolę choroby.

Szczególnie ryzykowne sytuacje to:

• picie na pusty żołądek,
• picie po pominięciu posiłku,
• picie wieczorem,
• picie po wysiłku fizycznym,
• picie przy insulinie,
• picie przy lekach, które mogą obniżać cukier,
• picie przy chorobach wątroby,
• picie przy chorobach trzustki,
• picie mimo wcześniejszych niedocukrzeń,
• picie mimo zaleceń lekarza, żeby nie pić,
• picie w ciągach,
• mieszanie alkoholu z lekami.

W takich sytuacjach ryzyko może być dużo większe.

Alkohol może też utrudniać ocenę stanu organizmu. Człowiek po alkoholu może nie zauważyć pierwszych sygnałów spadku cukru. Może zasnąć. Może nie sprawdzić glikemii. Może zlekceważyć objawy.

Otoczenie też może źle ocenić sytuację, uznając objawy hipoglikemii za zwykłe upicie.

Dlatego osoby z cukrzycą powinny znać swoje indywidualne ryzyko i omówić picie alkoholu z lekarzem. Szczególnie jeśli leczenie obejmuje insulinę lub leki zwiększające ryzyko niedocukrzenia.

Kiedy trzeba szukać pilnej pomocy?

Pilnej pomocy trzeba szukać, jeśli po alkoholu pojawia się:

• utrata przytomności,
• brak możliwości obudzenia osoby,
• silne splątanie,
• drgawki,
• zaburzenia oddychania,
• sinienie,
• powtarzające się wymioty,
• objawy ciężkiej hipoglikemii,
• bardzo silne osłabienie,
• nietypowe zachowanie u osoby z cukrzycą,
• podejrzenie połączenia alkoholu z lekami.

W Polsce w sytuacji zagrożenia życia trzeba dzwonić pod numer 112.

Jeśli osoba z cukrzycą ma glukometr lub system monitorowania glikemii, warto sprawdzić poziom cukru, o ile jest to możliwe i bezpieczne. Nie powinno to jednak opóźniać wezwania pomocy, jeśli stan jest ciężki.

Jeśli po alkoholu pojawiają się zaburzenia świadomości, oddychania, drgawki albo brak reakcji, temat może dotyczyć także ostrego zatrucia alkoholem. W takiej sytuacji pomocny będzie tekst: przedawkowanie alkoholu.

Czego nie robić?

Nie zakładaj, że osoba z cukrzycą po prostu „przesadziła z alkoholem”.

Nie zostawiaj jej samej, jeśli jest splątana, bardzo senna albo nie reaguje.
Nie podawaj kolejnego alkoholu.
Nie podawaj leków bez wiedzy lekarza.
Nie ignoruj utraty przytomności.
Nie czekaj do rana, jeśli stan jest poważny.
Nie traktuj drgawek, sinienia albo zaburzeń oddychania jak zwykłego upicia.

Przy cukrzycy i alkoholu sytuacja może być bardziej złożona niż wygląda z zewnątrz.

Tu nie chodzi o ocenianie. Chodzi o bezpieczeństwo.

Komentarz specjalisty

„Określenie »cukrzyca alkoholowa« jest potoczne i może być mylące. Medycznie ważniejsze jest pytanie, jak alkohol wpływa na poziom glukozy, wątrobę, trzustkę i leczenie cukrzycy. U osób przyjmujących insulinę lub leki obniżające cukier alkohol może zwiększać ryzyko groźnej hipoglikemii. Dlatego takie sytuacje zawsze warto omawiać z lekarzem prowadzącym.”
— lek. med. Krzysztof Styczeń, lekarz psychiatra współpracujący z Ośrodkiem Terapii Uzależnień NIWA oraz pracujący na oddziale detoksykacyjnym

Co zrobić, jeśli alkohol szkodzi przy cukrzycy?

Jeśli lekarz zalecił ograniczenie lub odstawienie alkoholu, a mimo to picie wraca, warto potraktować to poważnie.

Nie jako powód do wstydu.

Jako sygnał, że sama wiedza może nie wystarczać.

Osoba może wiedzieć, że alkohol szkodzi. Może mieć złe wyniki. Może mieć cukrzycę, chorą trzustkę, chorą wątrobę albo zalecenia od lekarza. A mimo to wracać do picia.

Wtedy problem nie dotyczy tylko diety, cukru czy badań.

Może dotyczyć mechanizmu uzależnienia.

Niepokojące jest szczególnie, gdy:

• alkohol wraca mimo konsekwencji zdrowotnych,
• osoba pije mimo zaleceń lekarza,
• pojawiają się ciągi alkoholowe,
• trudno utrzymać abstynencję,
• alkohol służy do radzenia sobie ze stresem,
• pojawia się ukrywanie picia,
• bliscy martwią się o zdrowie i bezpieczeństwo,
• po alkoholu pojawiają się epizody niedocukrzenia lub utraty kontroli.

W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy potrzebna nie jest pomoc terapeutyczna. Szerzej opisujemy to w artykule: leczenie alkoholizmu.

Jeśli osoba chce przestać pić, ale piła długo, intensywnie albo w ciągach, nie zawsze powinna odstawiać alkohol samodzielnie z dnia na dzień. Objawy po odstawieniu mogą być niebezpieczne, szczególnie u osób obciążonych chorobami somatycznymi.

Więcej na ten temat znajdziesz w artykule: co się dzieje po odstawieniu alkoholu.

Kiedy problem zdrowotny łączy się z piciem alkoholu?

Niektóre osoby zaczynają szukać pomocy dopiero wtedy, gdy alkohol zaczyna odbijać się na zdrowiu. Pojawiają się gorsze wyniki badań, problemy z cukrem, trzustką, wątrobą, snem albo ogólnym samopoczuciem. Czasem lekarz zaleca ograniczenie lub odstawienie alkoholu, ale mimo tego picie wraca.

W takiej sytuacji warto oddzielić dwie sprawy. Leczeniem cukrzycy, hipoglikemii, chorób trzustki czy zaburzeń metabolicznych powinien zajmować się lekarz, diabetolog lub odpowiednia poradnia medyczna. Jeśli jednak trudność polega na tym, że alkohol wraca mimo zaleceń i konsekwencji zdrowotnych, potrzebna może być również pomoc terapeutyczna.

W Ośrodku Leczenia Uzależnień NIWA pracujemy z osobami dorosłymi, które chcą zatrzymać picie i zrozumieć, dlaczego alkohol stał się tak trudny do odstawienia. Terapia pomaga przyjrzeć się mechanizmom uzależnienia, nawrotom, napięciu, głodowi alkoholowemu i sytuacjom, w których picie wraca mimo świadomości szkód.

NIWA znajduje się w Wilczkowicach, blisko Krakowa. Pobyt ma charakter stacjonarny i odbywa się w kameralnych warunkach, z terapią indywidualną i grupową oraz uporządkowanym planem dnia.

Więcej o naszej pracy znajdziesz na stronie: terapia uzależnień oraz na stronie głównej: Ośrodek Terapii Uzależnień NIWA.

Podsumowanie

„Cukrzyca alkoholowa” to potoczne określenie, które warto uporządkować. Alkohol sam w sobie nie jest osobną diagnozą cukrzycy, ale może wpływać na poziom glukozy, wątrobę, trzustkę i bezpieczeństwo leczenia.

U osób z cukrzycą najważniejsze ryzyko to między innymi hipoglikemia, zwłaszcza przy insulinie lub lekach obniżających cukier. U osób pijących długo i intensywnie ważnym problemem może być także uszkodzenie trzustki.

Jeśli alkohol wraca mimo choroby, złych wyników albo zaleceń lekarza, nie warto czekać na kolejny kryzys.

To dobry moment, żeby porozmawiać z lekarzem i sprawdzić, czy potrzebna jest również pomoc terapeutyczna.