„Mówi, że ktoś jest w domu, ale nikogo tam nie ma.”
„Słyszy głosy.”
„Jest przekonany, że telefon jest podsłuchiwany.”
„Nie poznaje mnie i uważa, że chcę zrobić mu krzywdę.”
„Od dwóch dni prawie nie śpi i zachowuje się coraz dziwniej.”
Tak może wyglądać psychoza po narkotykach.
Dla rodziny sytuacja jest szczególnie trudna, ponieważ osoba znajdująca się w psychozie nie musi mieć poczucia:
„mam objawy po narkotykach”.
Może być całkowicie przekonana, że to, czego doświadcza, jest prawdziwe.
Jeżeli słyszy głos mówiący, że ktoś chce ją zaatakować, może próbować się bronić.
Jeżeli jest przekonana, że ktoś ją śledzi, może uciekać.
Jeżeli uważa, że rodzina uczestniczy w spisku, próba przytrzymania jej może zostać odebrana jako potwierdzenie zagrożenia.
Dlatego psychoza po narkotykach nie jest momentem na:
„musimy wreszcie poważnie porozmawiać o twoim uzależnieniu”.
Najpierw trzeba odpowiedzieć na inne pytanie:
czy ta osoba i jej otoczenie są w tej chwili bezpieczni?
Krótka odpowiedź
Psychoza po narkotykach może objawiać się przede wszystkim:
omamami, urojeniami, ciężką podejrzliwością, dezorganizacją myślenia i zachowania oraz znacznym zaburzeniem kontaktu z rzeczywistością.
Osoba może słyszeć lub widzieć rzeczy, których inni nie doświadczają, być całkowicie przekonana o prześladowaniu albo zachowywać się zgodnie z nieprawdziwymi przekonaniami.
Pilnej pomocy należy szukać szczególnie wtedy, gdy występują omamy połączone z niebezpiecznym zachowaniem, utrata kontaktu z rzeczywistością, agresja, groźby, próba samobójcza, konkretne myśli lub zamiary samobójcze, ciężkie splątanie, drgawki, utrata przytomności albo inne bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia.
W takim przypadku należy zadzwonić pod 112.
Nie należy próbować samodzielnie „leczyć” psychozy alkoholem, kolejnymi narkotykami ani przypadkowymi lekami uspokajającymi.
Najważniejszy wniosek NIWY
W psychozie najważniejsze nie jest samo pytanie: „co ta osoba widzi albo słyszy?”. Kluczowe brzmi: „co zamierza zrobić pod wpływem tego, co widzi, słyszy lub w co wierzy?”.
To właśnie zachowanie może decydować o pilności sytuacji.
Jedna osoba mówi:
„Wydawało mi się, że słyszę głos, ale chyba było to po substancji.”
Inna mówi:
„Głos powiedział mi, że muszę wyskoczyć przez okno, bo inaczej mnie zabiją.”
To nie są równoważne sytuacje.
Podobnie:
„mam wrażenie, że ktoś mnie obserwuje”
to coś innego niż:
„wiem, że ktoś chce mnie zabić i mam nóż, żeby się bronić”.
Przy psychozie oceniamy więc nie tylko objaw.
Oceniamy również:
kontakt z rzeczywistością, poziom pobudzenia, zachowanie, ryzyko dla siebie i innych oraz możliwość bezpiecznego kontaktu z osobą.
Jak rozpoznać psychozę po narkotykach?
Psychoza nie oznacza po prostu:
„człowiek zachowuje się dziwnie”.
To stan, w którym może dojść do poważnego zaburzenia sposobu odbierania i interpretowania rzeczywistości.
Najczęściej zwracamy uwagę na kilka grup objawów.
Omamy — człowiek doświadcza czegoś, czego inni nie obserwują
Omamy mogą dotyczyć różnych zmysłów.
Najbardziej znane są omamy słuchowe.
Osoba może:
słyszeć głosy,
słyszeć rozmowy za ścianą mimo ciszy,
być przekonana, że ktoś ją woła,
słyszeć komunikaty skierowane specjalnie do niej.
Mogą pojawić się również zaburzenia wzrokowe.
Człowiek widzi:
postacie,
cienie,
ruch,
osoby, których inni nie widzą.
Samo nietypowe doświadczenie percepcyjne nie odpowiada jeszcze na pytanie o poziom zagrożenia.
Dlatego trzeba sprawdzić:
co ten głos mówi?
jak osoba go interpretuje?
czy zamierza wykonać jego polecenie?
Jeżeli omamy nakazują zrobienie krzywdy sobie lub komuś innemu, sytuacja wymaga pilnej oceny.
Urojenia — przekonania niewspółmierne do rzeczywistości
Osoba może być całkowicie przekonana:
„Policja obserwuje mnie przez kamerę.”
„Rodzina chce mnie otruć.”
„Sąsiad zainstalował urządzenie w ścianie.”
„Telefon przesyła moje myśli.”
„Partner współpracuje z ludźmi, którzy chcą mnie porwać.”
Argumenty logiczne mogą nie zmieniać tego przekonania.
Każdy kontrargument bywa interpretowany jako kolejny element spisku.
Właśnie w tym miejscu psychoza może łączyć się z paranoją po narkotykach.
Paranoja i psychoza — jaka jest różnica?
Paranoidalna podejrzliwość może mieć różne nasilenie.
Człowiek może powiedzieć:
„mam dziwne wrażenie, że ktoś mnie obserwuje, ale wiem, że mogę przesadzać”.
Nadal posiada wtedy pewien krytyczny dystans.
Przy cięższym stanie mówi:
„Wiem, że mnie obserwują. Nie ma żadnej innej możliwości.”
Jeżeli pojawiają się dodatkowo urojenia, omamy, dezorganizacja albo wyraźna utrata prawidłowej oceny rzeczywistości, obraz zaczyna odpowiadać stanowi psychotycznemu wymagającemu znacznie większej uwagi.
Dezorganizacja myślenia
Czasami problem nie polega na konkretnym urojeniu.
Człowiek zaczyna mówić w sposób trudny do zrozumienia.
Przeskakuje między tematami.
Zdania przestają tworzyć logiczną całość.
Nie potrafi odpowiedzieć na proste pytanie.
Rozpoczyna jedną myśl i nagle przechodzi do zupełnie innej.
Rodzina mówi:
„Nie da się z nim normalnie porozmawiać.”
Taki stan, szczególnie połączony z używaniem substancji, pobudzeniem i brakiem snu, wymaga ostrożnej oceny.
Dezorganizacja zachowania
Człowiek może wykonywać działania zupełnie nieadekwatne do sytuacji.
Na przykład:
barykadować drzwi,
rozmontowywać urządzenia w poszukiwaniu podsłuchu,
chować się przed osobami, których nie ma,
wybiegać z mieszkania,
próbować dostać się do sąsiadów,
niszczyć przedmioty w poszukiwaniu „kamer”.
To szczególnie niebezpieczne, gdy zachowanie wynika z przekonania:
„muszę się ratować”.
Ciężka dezorientacja
Osoba może:
nie wiedzieć, gdzie jest,
mylić osoby,
nie rozumieć, co się dzieje,
nie pamiętać wydarzeń sprzed kilku minut,
nie być w stanie wykonywać prostych poleceń.
To nie powinno być automatycznie tłumaczone:
„jest po prostu naćpany”.
Taki stan może wymagać pilnej oceny medycznej.
Po jakich narkotykach może wystąpić psychoza?
Objawy psychotyczne mogą pojawiać się w związku z różnymi substancjami.
Nie oznacza to, że wystąpią u każdego użytkownika.
Ryzyko może zależeć również od:
ilości,
częstotliwości,
długości ciągu,
indywidualnej podatności,
braku snu,
łączenia kilku środków,
i wcześniejszych problemów psychicznych.
Stymulanty
Przy intensywnym używaniu stymulantów mogą pojawić się:
paranoja,
omamy,
silna podejrzliwość,
dezorganizacja,
bardzo duże pobudzenie.
Brak snu może dodatkowo pogarszać sytuację.
Osoba może przez długi czas pozostawać w stanie wysokiego pobudzenia i stopniowo coraz bardziej tracić prawidłową ocenę rzeczywistości.
Dopalacze
Przy tzw. dopalaczach ryzyko jest dodatkowo trudne do przewidzenia, ponieważ skład preparatu może być niepewny.
Objawy mogą obejmować:
psychozę,
bardzo silne pobudzenie,
agresję,
paranoję,
dezorientację,
nieprzewidywalne zachowania.
Szerzej opisujemy ten problem w artykule dopalacze a psychoza i agresja.
Jeżeli podobne epizody wiążą się z powtarzającym używaniem, trzeba patrzeć szerzej niż na sam kryzys.
Alfa-PVP / flakka
Przy alfa-PVP, określanym jako flakka, ciężkie pobudzenie, paranoja i zaburzenia psychotyczne mogą tworzyć szczególnie ryzykowną kombinację.
Rodzina może obserwować człowieka, który:
jest bardzo pobudzony,
nie śpi,
jest przekonany o zagrożeniu,
zachowuje się chaotycznie,
próbuje uciekać albo się bronić.
W takiej sytuacji nie należy koncentrować się wyłącznie na uspokojeniu go rozmową.
LSD i psychodeliki
Po LSD i innych psychodelikach mogą występować bardzo intensywne zmiany percepcji i sposobu odbierania rzeczywistości.
Nie każde działanie psychodeliku należy automatycznie nazywać psychozą.
Jednak szczególną uwagę wymagają:
ciężka dezorganizacja,
utrata bezpieczeństwa,
utrzymujące się zaburzenia kontaktu z rzeczywistością,
zachowania samobójcze,
agresja,
lub objawy utrzymujące się po okresie spodziewanego działania substancji.
W takich przypadkach potrzebna jest profesjonalna ocena.
Nieznana substancja
Jeżeli osoba mówi:
„Brałem tylko coś, co miało być amfetaminą”,
nie daje to pewności co do rzeczywistego składu.
Przy ciężkiej psychozie fakt, że nazwa substancji jest nieznana, powinien zwiększać ostrożność, a nie ją zmniejszać.
Kiedy psychoza po narkotykach wymaga pilnej pomocy?
To najważniejsza część.
Nie każda osoba, która powiedziała coś dziwnego po narkotyku, wymaga wezwania zespołu ratunkowego.
Ale są sytuacje, przy których nie należy czekać na:
„może się wyśpi i przejdzie”.
Omamy nakazujące zrobienie sobie krzywdy
Osoba mówi:
„Głos każe mi się zabić.”
„Muszę wyskoczyć.”
„Kazali mi zrobić sobie krzywdę.”
To sytuacja wymagająca pilnej pomocy.
Omamy lub urojenia prowadzące do agresji
Człowiek jest przekonany:
„On chce mnie zabić.”
I zaczyna:
atakować,
szukać przedmiotu do obrony,
grozić,
niszczyć drzwi,
próbować uciekać.
To może stanowić bezpośrednie zagrożenie.
Szczegółowe zasady reagowania opisaliśmy w artykule agresja po narkotykach — jak reagować bez eskalacji?.
Całkowita utrata kontaktu z rzeczywistością
Nie można logicznie porozumieć się z osobą.
Nie rozumie, gdzie jest.
Nie rozpoznaje bliskich.
Jej zachowanie jest całkowicie chaotyczne.
Potrzebna jest profesjonalna pomoc.
Próba samobójcza
112.
Nie czekamy na zmianę zdania.
Konkretne myśli i zamiary samobójcze
Jeżeli osoba przedstawia:
konkretny plan,
zamiar,
przygotowanie,
lub mówi, że zamierza zrobić sobie krzywdę,
nie należy traktować tego jako:
„gadania po narkotykach”.
Wymaga pilnej reakcji.
Agresja i realne zagrożenie innych osób
Jeżeli osoba atakuje, grozi, ma dostęp do niebezpiecznych przedmiotów lub rodzina boi się pozostać z nią w jednym miejscu:
bezpieczeństwo ma pierwszeństwo.
Jeżeli można bezpiecznie odejść, należy zwiększyć dystans i wezwać pomoc.
Drgawki
Pilna pomoc medyczna.
Utrata przytomności
Nie zakładamy:
„psychoza się skończyła, bo wreszcie zasnął”.
Jeżeli osoba nie reaguje prawidłowo, konieczna jest natychmiastowa ocena jej stanu.
Nieprawidłowe oddychanie
Problemy z oddychaniem, sinienie, bardzo wolny albo nieregularny oddech wymagają natychmiastowej pomocy.
Bardzo wysoka temperatura i silne pobudzenie
Przegrzanie, ciężkie splątanie i szybkie pogorszenie stanu mogą oznaczać poważny problem medyczny.
112.
Jak reagować do czasu uzyskania pomocy?
Jeżeli sytuacja jest bezpieczna na tyle, że można utrzymywać kontakt:
Mów spokojnie i krótko
Nie prowadź wykładu.
Nie pytaj:
„Jak możesz nie widzieć, że to nieprawda?”
Można powiedzieć:
„Widzę, że bardzo się boisz.”
„Jestem tutaj.”
„Nie chcę się z tobą kłócić.”
„Chcę teraz zadbać o bezpieczeństwo.”
Nie potwierdzaj urojenia
Nie:
„Tak, oni naprawdę są pod domem.”
To może wzmacniać przekonanie.
Nie wyśmiewaj
Nie:
„Co ty opowiadasz?”
„Ale ci odbiło.”
„Przestań bredzić.”
Nie próbuj na siłę udowodnić prawdy
Można powiedzieć:
„Ja tego nie widzę i odbieram sytuację inaczej.”
Nie trzeba udowadniać tego przez godzinę.
Ogranicz liczbę osób mówiących
Kilka osób otaczających człowieka może dodatkowo zwiększyć poczucie zagrożenia.
Zachowaj dystans
Nie podchodź gwałtownie.
Nie dotykaj bez potrzeby.
Nie próbuj samodzielnie fizycznie kontrolować osoby, jeżeli naraża cię to na atak.
Usuń dzieci z sytuacji
Dzieci nie powinny uczestniczyć w próbie uspokajania osoby znajdującej się w psychozie.
Nie pozwalaj prowadzić samochodu
Osoba z zaburzoną oceną rzeczywistości nie powinna prowadzić pojazdu.
Jeżeli próba odebrania kluczyków miałaby prowadzić do niebezpiecznej konfrontacji, należy priorytetowo potraktować własne bezpieczeństwo i skorzystać z pomocy.
Czego zdecydowanie nie robić?
Nie podawaj alkoholu „na uspokojenie”.
Nie podawaj leków należących do innej osoby.
Nie proponuj kolejnej dawki narkotyku.
Nie krzycz.
Nie poniżaj.
Nie otaczaj człowieka.
Nie prowokuj.
Nie każ dzieciom go pilnować.
Nie ryzykuj własnym zdrowiem, próbując samodzielnie obezwładnić osobę w ciężkim pobudzeniu.
Co w praktyce sprawdzamy w NIWIE po epizodzie psychozy?
Kiedy ostry stan zostanie zabezpieczony i pacjent może już brać udział w rozmowie, trzeba odpowiedzieć na znacznie więcej pytań niż:
„Co brałeś?”
W praktyce szczególnie interesuje nas osiem obszarów.
1. Jak wyglądały pierwsze objawy?
Lęk?
Podejrzliwość?
Bezsenność?
Omamy?
Czy stan pogarszał się stopniowo?
2. Co zostało użyte?
Jedna substancja?
Kilka?
Dopalacz?
Stymulant?
Psychodelik?
Nieznany preparat?
3. Jak długo trwało używanie?
Jedna dawka?
Cała noc?
Kilka dni?
4. Ile czasu pacjent nie spał?
To szczególnie ważne przy stymulantach.
5. Czy występowała paranoja?
Czy człowiek był przekonany, że ktoś mu zagraża?
Czy próbował się bronić?
6. Czy występowała agresja albo zagrożenie samobójcze?
To wpływa na ocenę całego epizodu.
7. Czy podobne objawy pojawiały się wcześniej?
To pierwszy taki stan?
Czy kolejny?
Czy objawy pojawiają się tylko po substancjach?
Czy również bez nich?
8. Czy mimo poprzedniej psychozy osoba ponownie wróciła do narkotyku?
To jedno z najważniejszych pytań dla terapii uzależnienia.
Jeżeli człowiek mówi:
„Po poprzednim użyciu słyszałem głosy, byłem przekonany, że ktoś chce mnie zabić, a miesiąc później wziąłem ponownie”,
mamy bardzo ważną informację o sile mechanizmu uzależnienia.
Najważniejszy praktyczny wniosek NIWY: kryzys trzeba analizować od początku, nie tylko od momentu psychozy
Rodzina najczęściej pamięta najbardziej dramatyczny moment:
„Zaczął słyszeć głosy.”
W terapii cofamy się wcześniej.
Co wydarzyło się 24 godziny wcześniej?
48 godzin wcześniej?
Czy zaczęło się od jednej dawki?
Czy później pojawiły się kolejne?
Czy pacjent przestał spać?
Czy najpierw wystąpił lęk po narkotykach?
Czy później rozwinęła się paranoja?
Czy dopiero na końcu doszły omamy i całkowita utrata kontaktu z rzeczywistością?
Taki ciąg może wyglądać:
użycie → kolejne dawki → bezsenność → lęk → paranoja → psychoza → kryzys.
Jeżeli analizujemy wyłącznie ostatni punkt, tracimy miejsca, w których następnym razem można próbować zareagować znacznie wcześniej.
Czy psychoza po narkotykach oznacza chorobę psychiczną?
Nie można tego rozstrzygnąć wyłącznie na podstawie jednego epizodu.
Objawy psychotyczne mogą być związane bezpośrednio z użyciem substancji.
Jednocześnie narkotyki mogą również ujawnić albo nasilić problemy psychiczne wymagające dalszej diagnostyki.
Dlatego szczególnie ważna jest konsultacja psychiatryczna, jeżeli objawy:
utrzymują się po ustąpieniu działania narkotyku,
powracają,
występują również podczas abstynencji,
albo nie da się jasno powiązać ich wyłącznie z używaniem.
Psychoza po narkotykach nie oznacza automatycznie schizofrenii.
Ale nie należy też automatycznie zakładać:
„to tylko narkotyk, więc na pewno przejdzie i nie wymaga dalszej diagnostyki”.
Czy po psychozie potrzebna jest terapia uzależnienia?
Sam epizod psychozy nie pozwala jeszcze określić konkretnej formy dalszego leczenia.
Ale jeżeli osoba:
regularnie używa,
traci kontrolę,
wielokrotnie próbuje przerwać i wraca,
doświadcza coraz poważniejszych konsekwencji,
a mimo tego ponownie sięga po narkotyk,
warto przeprowadzić ocenę pod kątem uzależnienia.
Ogólny mechanizm opisujemy w artykule uzależnienie od narkotyków — objawy, skutki i kiedy szukać pomocy.
Ostry stan i terapia uzależnienia to dwa różne etapy
To bardzo ważne.
Osoba znajdująca się właśnie w ciężkiej psychozie może wymagać pilnej pomocy medycznej i psychiatrycznej.
To nie jest moment na zwykłe rozpoczęcie programu psychoterapeutycznego.
Najpierw:
bezpieczeństwo i stabilizacja.
Następnie:
ocena psychiatryczna i medyczna zgodnie z potrzebą.
Dopiero później:
leczenie uzależnienia i praca nad przyczyną kolejnych epizodów używania.
Jak wygląda dalszy proces w NIWIE?
Kiedy pacjent jest już odpowiednio zabezpieczony medycznie i może świadomie uczestniczyć w terapii, w Ośrodku NIWA wracamy do całego mechanizmu.
Nie wystarczy:
„więcej nie bierz, bo znowu dostaniesz psychozy”.
Pacjent zwykle już wie, że konsekwencje mogą być poważne.
Trzeba ustalić:
dlaczego rozpoczął używanie,
co powodowało kolejne dawki,
dlaczego nie przerwał,
co działo się ze snem,
czy wcześniej pojawiły się sygnały ostrzegawcze,
jak zareagowała rodzina,
i co trzeba zmienić, żeby następny ciąg nie rozpoczął się w ten sam sposób.
Więcej informacji o możliwościach pomocy znajduje się na stronie terapii uzależnień oraz w centrum informacji o leczeniu narkomanii.
Jak wygląda to w praktyce?
Przykład.
Piątek.
Osoba używa stymulantu.
W nocy nie śpi.
Sobota.
Przyjmuje kolejne dawki.
Wieczorem pojawia się silny lęk.
Niedziela nad ranem.
Zaczyna sprawdzać okna.
Twierdzi:
„Ktoś mnie obserwuje.”
Kilka godzin później:
„Słyszę ich za ścianą.”
Rodzina mówi:
„Nikogo tam nie ma.”
Osoba odpowiada:
„Wy też z nimi jesteście.”
Zaczyna barykadować drzwi.
Sięga po przedmiot, którym chce się „bronić”.
Na tym etapie rodzina nie powinna organizować interwencji motywującej.
Potrzebna jest pilna pomoc.
Dopiero po ustabilizowaniu człowieka można spokojnie przeanalizować:
dlaczego używanie trwało dalej mimo pierwszych sygnałów,
jak dużą rolę odegrała bezsenność,
kiedy pojawiła się paranoja,
oraz dlaczego wcześniejsze doświadczenia nie zatrzymały kolejnego powrotu do narkotyku.
Komentarz specjalisty
„Psychoza po narkotykach jest sytuacją, w której bardzo wyraźnie trzeba oddzielić dwa etapy pomocy. W ostrym stanie najważniejsze są bezpieczeństwo i odpowiednie zabezpieczenie medyczne. To nie jest moment na prowadzenie terapii ani konfrontowanie pacjenta z konsekwencjami jego używania.
Po ustabilizowaniu sytuacji zaczyna się natomiast bardzo ważna praca terapeutyczna.
Nie analizujemy tylko samego momentu pojawienia się omamów. Cofamy się wcześniej: do pierwszej dawki, kolejnych dawek, braku snu, pojawienia się lęku i paranoi.
Szczególnie ważna jest również odpowiedź na pytanie, czy pacjent wcześniej doświadczał podobnych konsekwencji.
Jeżeli człowiek miał już epizod psychozy, wie, jak poważne mogą być skutki używania, a mimo tego po pewnym czasie ponownie wraca do substancji, jest to bardzo ważna informacja o mechanizmie uzależnienia.”
dr Karolina Piątek
kierownik zespołu terapeutycznego Ośrodka NIWA, specjalistka psychoterapii uzależnień
Autor merytoryczny: dr Karolina Piątek
Doktor nauk społecznych w zakresie resocjalizacji, specjalistka psychoterapii uzależnień, certyfikowana przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii oraz wykładowczyni akademicka. Kieruje zespołem terapeutycznym Ośrodka NIWA. W swojej pracy koncentruje się na mechanizmach uzależnienia, nawrotach, funkcjonowaniu psychicznym osób uzależnionych oraz wsparciu ich rodzin i bliskich.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Może obejmować omamy, urojenia, silną paranoję, dezorganizację myślenia i zachowania oraz znaczną utratę prawidłowej oceny rzeczywistości. Objawy mogą mieć różne nasilenie.
Nie każdy pojedynczy objaw można ocenić bez kontekstu. Pilnej pomocy wymagają szczególnie sytuacje, w których omamom towarzyszą utrata kontaktu z rzeczywistością, niebezpieczne zachowanie, agresja, polecenia zrobienia sobie lub komuś krzywdy, silne splątanie albo inne objawy zagrożenia.
Nie ma jednej długości. Zależy między innymi od substancji, dawki, długości używania, snu i indywidualnego stanu psychicznego. Utrzymujące się objawy wymagają profesjonalnej oceny psychiatrycznej.
Nie. Psychoza związana z użyciem substancji nie jest automatycznie równoznaczna ze schizofrenią. Jeżeli jednak objawy utrzymują się lub pojawiają również poza okresem używania, potrzebna jest dalsza diagnostyka psychiatryczna.
Spokojnie, krótko, bez wyśmiewania i bez potwierdzania urojeń. Nie należy za wszelką cenę próbować logicznie przekonać osoby, że jej doświadczenia są nieprawdziwe. Przy zagrożeniu priorytetem jest bezpieczeństwo i wezwanie profesjonalnej pomocy.
Gdy występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia: próba samobójcza, konkretny zamiar zrobienia sobie krzywdy, agresja, niebezpieczne zachowanie wynikające z urojeń, ciężka utrata kontaktu z rzeczywistością, drgawki, utrata przytomności, zaburzenia oddychania lub inny poważny stan.
Podsumowanie
Psychoza po narkotykach może oznaczać znacznie więcej niż:
„dziwne zachowanie po substancji”.
Człowiek może:
słyszeć głosy,
widzieć rzeczy, których inni nie widzą,
być całkowicie przekonany o prześladowaniu,
tracić prawidłowy kontakt z rzeczywistością
i:
podejmować działania zgodne z tymi przekonaniami.
Dlatego w ostrym stanie najważniejsze jest pytanie:
czy osoba jest bezpieczna i czy jej zachowanie zagraża jej samej lub innym?
Przy omamach prowadzących do niebezpiecznych działań, ciężkiej utracie kontaktu z rzeczywistością, agresji, zagrożeniu samobójczym lub innych poważnych objawach potrzebna jest pilna pomoc.
Dopiero później przychodzi drugi etap.
Trzeba przeanalizować:
co rozpoczęło używanie,
co doprowadziło do kolejnych dawek,
jaką rolę odegrał brak snu,
kiedy pojawiły się lęk i paranoja,
i:
dlaczego mimo tak poważnej konsekwencji człowiek może ponownie wrócić do narkotyku.
W NIWIE właśnie to rozróżnienie jest kluczowe:
ostry kryzys trzeba najpierw zabezpieczyć. Mechanizm prowadzący do kryzysu trzeba później leczyć.
Źródła merytoryczne
World Health Organization / United Nations Office on Drugs and Crime — International Standards for the Treatment of Drug Use Disorders.
Standardy dotyczące bezpieczeństwa pacjenta, oceny współwystępujących zaburzeń psychicznych, ostrych stanów oraz dalszego leczenia zaburzeń związanych z używaniem substancji.
Substance Abuse and Mental Health Services Administration — Treatment for Stimulant Use Disorders.
Materiały dotyczące psychozy indukowanej stymulantami, paranoi, omamów, pobudzenia, zaburzeń snu i bezpieczeństwa pacjenta.
National Institute on Drug Abuse — materiały dotyczące stymulantów i psychicznych konsekwencji używania substancji.
Informacje dotyczące paranoi, omamów i innych objawów psychotycznych związanych z intensywnym używaniem.
European Union Drugs Agency — materiały dotyczące nowych substancji psychoaktywnych, syntetycznych katynonów i psychodelików.
Informacje dotyczące ostrych objawów psychiatrycznych, nieprzewidywalnego składu substancji i zagrożeń zdrowotnych.
Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom — materiały dotyczące narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych oraz leczenia uzależnień.
Polskie materiały dotyczące szkód psychicznych związanych z używaniem narkotyków i dostępnych form profesjonalnej pomocy.
