Uzależnienie od alfa-PVP, potocznie flakka — dlaczego ten narkotyk jest tak niebezpieczny?

Czym jest alfa-PVP, czyli flakka?

Alfa-PVP to syntetyczna substancja psychoaktywna z grupy katynonów. W języku potocznym bywa nazywana flakką. Czasem występuje w formie kryształków, proszku albo granulek. Może być wciągana, połykana, palona albo przyjmowana w inny sposób.

Działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy. Osoba po użyciu może czuć przypływ energii, euforię, pewność siebie, mniejszą potrzebę snu albo silne pobudzenie. Problem polega na tym, że granica między „pobudzeniem” a stanem zagrożenia może być bardzo cienka.

Flakka nie jest zwykłą „imprezową substancją”. To narkotyk, który może szybko zaburzać myślenie, ocenę ryzyka i kontakt z rzeczywistością.

Dlaczego nazwa „flakka” bywa myląca?

W praktyce osoba używająca substancji nie zawsze wie, co dokładnie przyjmuje. Nazwy uliczne są nieprecyzyjne. To, co ktoś nazywa flakką, może zawierać alfa-PVP, inną pochodną katynonu albo mieszankę kilku substancji.

To jeden z powodów, dla których nowe narkotyki są tak ryzykowne. Użytkownik nie ma pewności, jaka substancja znajduje się w porcji, jaką ma dawkę i co jeszcze zostało do niej dodane.

Jak może działać alfa-PVP?

Po użyciu alfa-PVP mogą pojawić się:

• silne pobudzenie,
• gonitwa myśli,
• euforia,
• bezsenność,
• lęk,
• drażliwość,
• podejrzliwość,
• paranoja,
• omamy,
• agresja,
• przyspieszone bicie serca,
• wzrost ciśnienia,
• szczękościsk,
• potliwość,
• wyczerpanie po zejściu substancji.

U części osób może dojść do bardzo silnego pobudzenia psychoruchowego, dezorientacji, zachowań impulsywnych albo objawów psychotycznych. Szczególnie niebezpieczne jest wielogodzinne lub wielodniowe używanie bez snu, jedzenia i regeneracji.

Uzależnienie od alfa-PVP — dlaczego flakka jest tak niebezpieczna?

Alfa-PVP jest niebezpieczna nie tylko przez sam efekt pobudzenia. Duże ryzyko wynika z połączenia kilku czynników: silnego działania na układ nerwowy, nieprzewidywalnego składu, szybkiego przymusu ponownego użycia i poważnych skutków psychicznych.

Osoba używająca może przez chwilę czuć się silna, pewna siebie i pobudzona. Potem może pojawić się zjazd: lęk, napięcie, bezsenność, pustka, rozdrażnienie, poczucie zagrożenia albo potrzeba ponownego zażycia.

To właśnie ten cykl bywa początkiem uzależnienia.

Co często widzimy w pracy z pacjentami?

W rozmowach z osobami używającymi silnych stymulantów często powtarza się jeden schemat: „To miało być tylko raz”, „To było tylko na imprezie”, „Nie biorę codziennie, więc nie jestem uzależniony”.

Przy alfa-PVP problem nie musi wyglądać jak codzienne używanie. Czasem występują ciągi: kilka godzin lub dni używania, potem skrajne wyczerpanie, wstyd, lęk, obietnica poprawy i powrót do tego samego schematu.

Dla rodziny może to wyglądać chaotycznie. Bliscy widzą nagłe zmiany zachowania, brak snu, znikanie z domu, kłamstwa, agresję, utratę pieniędzy, dziwne wypowiedzi albo podejrzliwość. Osoba uzależniona często tłumaczy to stresem, zmęczeniem albo „jednorazową sytuacją”.

Kiedy sytuacja wymaga pilnej pomocy?

Pilnej pomocy medycznej trzeba szukać, jeśli po użyciu flakki pojawia się:

• ból w klatce piersiowej,
• utrata przytomności,
• drgawki,
• bardzo silne pobudzenie,
• omamy,
• urojenia,
• agresja lub skrajna dezorientacja,
• wysoka temperatura ciała,
• duszność,
• myśli samobójcze,
• brak snu przez dłuższy czas po używaniu.

W takich sytuacjach nie należy czekać, aż osoba „dojdzie do siebie”. Objawy mogą oznaczać poważne zagrożenie zdrowia albo życia.

Przykład z praktyki terapeutycznej

Do rozmowy trafia rodzina, która mówi: „On nie bierze codziennie, ale po tym narkotyku jest jak inny człowiek”. Opisują nieprzespane noce, dziwne zachowanie, paranoiczne podejrzenia, pożyczanie pieniędzy i obietnice, że „to był ostatni raz”.

Osoba używająca mówi z kolei: „Mam kontrolę, przesadzają”. Dopiero dokładna rozmowa pokazuje, że kontrola kończy się w momencie pierwszej dawki. Potem pojawia się dokładanie, brak snu, utrata kontaktu z rodziną i kilka dni dochodzenia do siebie.

W terapii uzależnień nie chodzi o zawstydzenie pacjenta. Chodzi o nazwanie mechanizmu, którego sam pacjent często jeszcze nie widzi.

Jak leczyć uzależnienie od flakki i alfa-PVP?

Leczenie uzależnienia od alfa-PVP powinno zacząć się od oceny bezpieczeństwa. Trzeba sprawdzić, jak często dochodzi do używania, czy występowały objawy psychotyczne, agresja, bezsenność, myśli samobójcze, problemy z sercem, nadciśnienie albo mieszanie substancji z alkoholem, lekami i innymi narkotykami.

Nie ma jednego schematu dla wszystkich. Czasem potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Czasem konsultacja psychiatryczna. Czasem detoks. A gdy problem się powtarza i osoba traci kontrolę, potrzebna jest terapia uzależnienia.

Jeśli problem dotyczy także innych substancji albo chcesz szerzej zrozumieć, jak wygląda pomoc osobom uzależnionym od narkotyków, przeczytaj także: leczenie narkomanii

Detoks to nie to samo co terapia

Detoks może pomóc przejść przez najtrudniejszy moment po odstawieniu: pobudzenie, bezsenność, lęk, wyczerpanie, objawy psychiczne albo ryzyko szybkiego powrotu do substancji.

Ale sam detoks nie rozwiązuje uzależnienia. Nie uczy, jak żyć bez substancji, jak rozpoznawać głód, jak reagować na napięcie, jak zmienić środowisko i jak nie wracać do tych samych sytuacji.

Terapia jest potrzebna wtedy, gdy problem dotyczy już nie tylko substancji, ale całego mechanizmu używania.

Komentarz specjalisty

dr Karolina Piątek, kierownik zespołu terapeutycznego Ośrodka NIWA:

„Przy silnych stymulantach pacjent często długo koncentruje się tylko na samym narkotyku. W terapii musimy zobaczyć szerzej cały cykl: napięcie, decyzję o użyciu, utratę kontroli, konsekwencje, zjazd i moment, w którym osoba zaczyna znowu minimalizować problem. Dopiero wtedy można pracować nad realną zmianą, a nie tylko nad kolejną obietnicą, że to się więcej nie powtórzy”.

Co jest ważne w terapii?

W terapii uzależnienia od alfa-PVP pracuje się między innymi nad:

• rozpoznawaniem głodu substancji,
• przerwaniem impulsu,
• planem reagowania w kryzysie,
• odbudową snu i rytmu dnia,
• regulacją emocji,
• unikaniem sytuacji wysokiego ryzyka,
• zmianą kontaktów i środowiska,
• odbudową relacji z rodziną,
• zapobieganiem nawrotom,
• dalszym wsparciem po zakończeniu pobytu.

Przy flakce szczególnie ważne jest też rozpoznanie objawów psychicznych. Jeśli pojawiają się paranoja, omamy, stany lękowe, agresja albo myśli samobójcze, potrzebna może być konsultacja psychiatryczna.

Ośrodek Leczenia Uzależnień NIWA

W przypadku uzależnienia od alfa-PVP sama decyzja „przestanę brać” często okazuje się za słaba, szczególnie jeśli osoba wraca do tych samych znajomych, miejsc i sytuacji. Dlatego w Ośrodku Leczenia Uzależnień NIWA ważna jest nie tylko abstynencja, ale też praca nad tym, co dzieje się przed użyciem: napięciem, impulsem, zaprzeczaniem i szukaniem okazji do kolejnego kontaktu z substancją.

Pobyt w ośrodku daje możliwość zatrzymania tego schematu w bezpiecznych, uporządkowanych warunkach. Pacjent ma stały rytm dnia, terapię indywidualną i grupową oraz kontakt z zespołem, który pomaga nazwać mechanizmy uzależnienia i przygotować konkretny plan na powrót do codzienności.

W NIWIE zwracamy uwagę także na rodzinę. Bliscy często są zmęczeni chaosem, obietnicami bez pokrycia i lękiem o bezpieczeństwo osoby uzależnionej. Dlatego wsparcie rodzin nie polega na szukaniu winnego, ale na uczeniu się granic, spokojniejszej komunikacji i reagowania w sytuacjach ryzyka.