Zjazd po narkotykach — objawy i kiedy szukać pomocy

Co to jest zjazd po narkotykach i jakie daje objawy?

„Zjazd” nie jest formalną diagnozą medyczną.

To potoczne określenie stanu pojawiającego się po ustępowaniu działania substancji psychoaktywnej, szczególnie środka pobudzającego.

Organizm wcześniej znajdował się w stanie zwiększonego pobudzenia.

Człowiek mógł:

mieć więcej energii,

mniej odczuwać zmęczenie,

nie odczuwać potrzeby snu,

czuć większą pewność siebie,

intensywniej rozmawiać,

być pobudzony psychoruchowo.

Po ustąpieniu działania pojawia się przeciwna faza.

Najczęstsze objawy zjazdu po narkotykach

Mogą obejmować:

• silne zmęczenie;
• senność;
• trudność z wstaniem z łóżka;
• bezsenność mimo wyczerpania;
• rozdrażnienie;
• niepokój;
• lęk;
• obniżenie nastroju;
• poczucie pustki;
• brak motywacji;
• problemy z koncentracją;
• spowolnienie;
• ból głowy;
• większy apetyt;
• odwodnienie;
• napięcie mięśni;
• silną potrzebę ponownego przyjęcia substancji.

Nie każda osoba będzie miała wszystkie te objawy.

Ich nasilenie może być bardzo różne.

Zjazd psychiczny może być trudniejszy niż fizyczne zmęczenie

Rodzina często zwraca uwagę przede wszystkim na to, że człowiek:

„śpi cały dzień”

albo

„nie ma siły wstać”.

Tymczasem znacznie ważniejsze mogą być objawy psychiczne.

Po okresie sztucznie zwiększonego pobudzenia może pojawić się silne obniżenie nastroju.

Człowiek opisuje:

„Nic mnie nie cieszy”.

„Nie mam energii na nic.”

„Wszystko wydaje się bez sensu.”

„Chcę tylko, żeby ten stan się skończył.”

U części osób właśnie wtedy pojawia się silna pokusa:

„Wezmę jeszcze trochę i poczuję się normalnie.”

I w ten sposób zjazd zaczyna napędzać następny epizod używania.

Jak długo trwa zjazd?

Nie ma jednej odpowiedzi.

Znaczenie mają:

rodzaj substancji,

ilość,

częstotliwość używania,

czas ciągu,

łączenie kilku środków,

indywidualny metabolizm,

stan zdrowia,

sen,

odżywienie,

odwodnienie,

oraz kondycja psychiczna.

Dlatego nie warto porównywać:

„Mój znajomy po dwóch dniach był normalny, więc ze mną też powinno być dobrze”.

Dwie osoby używające podobnej substancji mogą przejść okres po jej odstawieniu bardzo różnie.

Zjazd po amfetaminie

Po amfetaminie częste mogą być silne wyczerpanie, senność, obniżenie napędu, drażliwość i spadek nastroju.

Jeżeli używanie trwało długo albo wiązało się z wieloma godzinami bez snu, człowiek może być skrajnie zmęczony.

U niektórych osób pojawiają się również:

silny lęk,

podejrzliwość,

przygnębienie,

trudność z koncentracją,

a po intensywnym używaniu także objawy psychotyczne.

Szerszy wpływ stymulantu na funkcjonowanie psychiczne opisujemy w artykule amfetamina a psychika — zjazdy, lęk, bezsenność i paranoja.

Zjazd po mefedronie

Mefedron również może prowadzić do wyraźnego pogorszenia samopoczucia po okresie pobudzenia.

Może pojawić się:

zmęczenie,

niepokój,

drażliwość,

obniżony nastrój,

trudność ze snem,

silna potrzeba ponownego użycia.

W praktyce szczególnie niepokojący jest schemat, w którym osoba próbuje uniknąć zjazdu poprzez przyjęcie następnej dawki.

Wtedy czas używania się wydłuża, sen jest odkładany, a organizm staje się coraz bardziej wyczerpany.

O psychicznych konsekwencjach piszemy szerzej w artykule mefedron a psychika.

Zjazd po kokainie

Po kokainie pogorszenie samopoczucia może pojawić się stosunkowo szybko po ustąpieniu pobudzenia.

Częste są:

wyczerpanie,

spadek nastroju,

drażliwość,

niepokój,

senność,

silny głód substancji.

I właśnie krótki czas działania może sprzyjać ponawianiu dawek.

Osoba chce wrócić do wcześniejszego pobudzenia i uniknąć nieprzyjemnego spadku.

Zjazd po kilku narkotykach jednocześnie

Sytuacja staje się trudniejsza, jeśli osoba nie wie dokładnie, co przyjęła albo łączyła kilka substancji.

Objawy mogą być mniej przewidywalne.

Dotyczy to również preparatów sprzedawanych jako określony narkotyk, których rzeczywisty skład może być inny niż deklarowany.

Dlatego informacja:

„To tylko zjazd”

nie powinna być używana jako automatyczne uspokojenie, jeżeli pojawiają się nietypowe albo ciężkie objawy.

Alkohol i inne substancje dodatkowo komplikują sytuację

Częstym zjawiskiem jest łączenie narkotyków z alkoholem albo lekami.

Człowiek może próbować:

pobudzić się jedną substancją,

a później „wyciszyć” inną.

Takie działanie może zwiększać ryzyko.

Nie należy więc patrzeć tylko na ostatnio użyty narkotyk.

Znaczenie ma cały zestaw przyjętych substancji.

Kiedy zjazd po narkotykach przestaje być „zwykłym zjazdem”?

To najważniejsza część artykułu.

Rodzina często nie wie:

obserwować?

pozwolić się wyspać?

czy już szukać pomocy?

Nie wszystkie sytuacje wymagają wezwania pogotowia.

Ale istnieją objawy, których nie należy tłumaczyć zwykłym przemęczeniem.

Utrata przytomności

Jeżeli osoba nie reaguje lub trudno ją wybudzić, nie należy zakładać:

„Po prostu odsypia”.

Szczególnie jeśli nie wiadomo dokładnie, co zostało przyjęte.

Przy utracie przytomności i podejrzeniu zatrucia potrzebna jest pilna pomoc.

Nieprawidłowe oddychanie

Bardzo wolny, płytki, nieregularny oddech, sinienie albo problemy z oddychaniem wymagają natychmiastowej reakcji.

112.

Nie czekamy na samoistną poprawę.

Drgawki

Drgawki po użyciu substancji są objawem alarmowym.

Nie należy próbować „przeczekać ich w domu”.

Silny ból w klatce piersiowej

Stymulanty mogą silnie obciążać układ sercowo-naczyniowy.

Silny ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie czy bardzo nasilone kołatanie wymagają oceny medycznej.

Bardzo wysoka temperatura i ciężkie przegrzanie

Jeżeli osoba jest bardzo gorąca, splątana, mocno pobudzona albo jej stan szybko się pogarsza, wymaga pilnej pomocy.

Szczególnie po intensywnym wysiłku, tańcu, długim pobudzeniu lub użyciu nieznanej substancji.

Psychoza

Po stymulantach mogą występować:

silna podejrzliwość,

urojenia,

omamy,

przekonanie, że ktoś śledzi albo chce skrzywdzić,

dezorganizacja zachowania.

Osoba może być skrajnie przestraszona i reagować nieprzewidywalnie.

Nie należy wdawać się z nią w wielogodzinny spór:

„Nikt cię nie śledzi, uspokój się”.

Przy nasilonej psychozie lub zagrożeniu bezpieczeństwa potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Myśli samobójcze

To szczególnie ważne przy silnym obniżeniu nastroju po używaniu stymulantów.

Jeżeli osoba mówi:

„Nie chcę żyć”,

„Lepiej byłoby, gdyby mnie nie było”,

albo przedstawia konkretny plan odebrania sobie życia, nie należy traktować tego jako zwykłej „depresji po imprezie”.

Bezpośrednie zagrożenie samobójcze wymaga natychmiastowej pomocy.

Agresja i niebezpieczne zachowanie

Silne pobudzenie, psychoza, brak snu i substancje mogą zwiększać nieprzewidywalność zachowania.

Rodzina nie powinna ryzykować własnego bezpieczeństwa, próbując za wszelką cenę uspokoić osobę.

Jeśli istnieje realne zagrożenie:

oddal się w bezpieczne miejsce i wezwij pomoc.

Nieznana substancja

Jeżeli osoba nie wie, co właściwie przyjęła, albo substancja pochodziła z niepewnego źródła, próg ostrożności powinien być niższy.

Potoczna nazwa środka nie daje pewności, co rzeczywiście znajdowało się w preparacie.

Co w praktyce sprawdzamy w NIWIE, kiedy ktoś mówi: „mam zjazdy po narkotykach”?

Nie zatrzymujemy się na pytaniu:

„Jak źle czujesz się następnego dnia?”

To zbyt mało.

Znacznie ważniejsze jest ustalenie całego schematu.

1. Po jakiej substancji pojawia się zjazd?

Amfetamina?

Mefedron?

Kokaina?

Kilka środków?

Nieznana substancja?

2. Jak długo trwa używanie przed zjazdem?

Jednorazowy epizod?

Cała noc?

Kilka dni?

3. Ile czasu osoba nie śpi?

To bardzo ważne.

Długotrwały brak snu sam może istotnie pogarszać funkcjonowanie psychiczne.

4. Co dzieje się podczas zjazdu?

Zmęczenie?

Lęk?

Paranoja?

Depresyjność?

Agresja?

Myśli samobójcze?

5. Co osoba robi, żeby zjazd przerwać?

To jedno z najważniejszych pytań.

Czy śpi?

Czy sięga po następną dawkę?

Czy używa innej substancji do „zejścia”?

Czy pije alkohol?

Czy bierze leki?

6. Czy właśnie zjazd prowadzi do kolejnego użycia?

To może być kluczowy mechanizm uzależnienia.

Pacjent mówi:

„Nie planowałem brać drugi dzień. Czułem się jednak tak źle, że wziąłem jeszcze trochę.”

Wtedy zjazd nie jest tylko konsekwencją.

Staje się wyzwalaczem kolejnej dawki.

7. Jak wygląda funkcjonowanie pomiędzy epizodami?

Czy osoba naprawdę wraca do wcześniejszego stanu?

Czy zjazdy zaczynają zajmować coraz więcej dni?

Czy opuszcza pracę?

Czy rezygnuje ze spotkań?

Czy relacje się pogarszają?

Czy coraz częściej plan dnia podporządkowany jest używaniu i późniejszemu dochodzeniu do siebie?

To pozwala spojrzeć szerzej na problem.

Najważniejszy praktyczny sygnał NIWY: zjazd zaczyna organizować życie

Jednorazowe złe samopoczucie i uzależnienie to nie to samo.

Niepokojąca jest sytuacja, w której cykl zaczyna wyglądać tak:

używanie → brak snu → zjazd → kilka dni regeneracji → chwilowa poprawa → ponowne używanie.

Człowiek żyje wtedy pomiędzy kolejnymi epizodami.

Planowanie pracy, weekendu i odpoczynku zaczyna podporządkowywać narkotykowi.

Na tym etapie pytanie:

„Jak szybciej wyjść ze zjazdu?”

może już omijać najważniejszy problem.

Znacznie ważniejsze jest:

„Dlaczego ten cykl ciągle się powtarza?”

Co robić po zjeździe i kiedy sam odpoczynek już nie wystarcza?

Internet pełen jest sposobów na „szybkie zejście”.

Jedzenie.

Suplementy.

Prysznic.

Sen.

Kolejne substancje.

Leki.

Nie ma jednak uniwersalnego domowego sposobu, który byłby bezpieczny w każdej sytuacji.

Zwłaszcza gdy nie wiadomo dokładnie:

co zostało przyjęte,

ile,

w jakim połączeniu,

i jaki jest obecny stan zdrowia.

Odpoczynek nie leczy mechanizmu uzależnienia

Sen, regularne posiłki, nawodnienie i stopniowa regeneracja organizmu mogą być ważne po okresie używania, jeżeli nie występują objawy alarmowe.

Nie rozwiązują jednak samego problemu, jeśli za kilka dni człowiek ponownie wraca do narkotyku.

O szerszym powrocie organizmu do równowagi piszemy w artykule regeneracja organizmu po narkotykach.

Nie próbuj „leczyć zjazdu” kolejną substancją

To jeden z najbardziej ryzykownych schematów.

„Wezmę trochę, żeby się podnieść.”

„Napiję się, żeby zasnąć.”

„Wezmę coś uspokajającego.”

Problem polega na tym, że człowiek zaczyna regulować skutki jednej substancji następną.

To może:

wydłużać używanie,

utrudniać ocenę aktualnego stanu,

zwiększać ryzyko niebezpiecznych interakcji,

i wzmacniać cały mechanizm uzależnienia.

Nie każda sytuacja wymaga leczenia stacjonarnego

Sam zjazd nie oznacza automatycznie konieczności pobytu w ośrodku.

Ale jeżeli pojawiają się:

powtarzające ciągi,

kolejne nieudane próby przerwania,

silny głód,

utrata kontroli,

problemy psychiczne,

coraz większe konsekwencje zawodowe i rodzinne,

warto przejść od pytania:

„Jak przeżyć następny zjazd?”

do:

„Jak przerwać cały cykl?”

Pierwszym krokiem może być profesjonalna konsultacja.

Co, jeśli chcę po prostu przestać brać?

To bardzo dobry moment, żeby potraktować problem szerzej.

Samo postanowienie:

„Nigdy więcej”

jest ważne.

Ale warto jeszcze odpowiedzieć:

Co uruchamiało używanie?

Co dzieje się przed kolejną dawką?

Czy wracasz dlatego, że chcesz ponownie poczuć euforię?

Czy dlatego, że nie jesteś w stanie wytrzymać zjazdu?

Czy używanie związane jest z konkretnymi ludźmi?

Imprezami?

Pracą?

Samotnością?

Lękiem?

Te kwestie rozwijamy w artykule jak przestać brać narkotyki.

Jeżeli używanie powtarza się mimo wcześniejszych decyzji, warto również przeczytać materiał uzależnienie od narkotyków — objawy, skutki i kiedy szukać pomocy.

Jak wygląda pierwsza ocena w NIWIE?

Gdy osoba kontaktuje się z Ośrodkiem NIWA z powodu powtarzających się zjazdów, ważne jest rozróżnienie dwóch kwestii:

czy obecnie potrzebna jest pomoc medyczna

oraz

czy powtarzające się używanie wskazuje na potrzebę leczenia uzależnienia.

Jeżeli stan pacjenta wymaga medycznego zabezpieczenia, odtrucia, konsultacji lekarskiej lub farmakoterapii, ten element powinien być oceniony w pierwszej kolejności i odpowiednio włączony do procesu leczenia.

Po ustabilizowaniu stanu można przejść do pracy nad samym mechanizmem uzależnienia.

W NIWIE znaczenie ma nie tylko rodzaj substancji.

Analizujemy także:

częstotliwość,

czas trwania epizodów,

poprzednie próby,

konsekwencje,

głód,

stan psychiczny,

relacje,

środowisko,

oraz to, co dzieje się bezpośrednio przed powrotem do używania.

Więcej informacji o dostępnych formach pomocy znajduje się na stronie terapii uzależnień oraz w centrum informacji o leczeniu narkomanii.

Zjazd może być jednym z elementów nawrotu

Czasami pacjent mówi:

„Biorę ponownie tylko dlatego, że nie mogę wytrzymać tego, jak czuję się po pierwszej dawce.”

To ważna informacja.

Wtedy w terapii trzeba pracować nie tylko nad decyzją:

„nie chcę brać”.

Trzeba również przygotować człowieka na to, że po odstawieniu mogą wystąpić okresy gorszego samopoczucia, głodu albo obniżonego napędu.

Inaczej pierwszy trudny dzień może zostać zinterpretowany jako:

„Nie dam rady bez narkotyku.”

A to zwiększa ryzyko kolejnego użycia.

Jak wygląda realny cykl?

Przykład:

Piątek.

Osoba bierze stymulant na imprezie.

Sobota rano.

Nie śpi i przyjmuje kolejną dawkę.

Sobota wieczorem.

Pojawia się wyczerpanie.

Osoba bierze ponownie, żeby uniknąć spadku.

Niedziela.

Silny lęk, drażliwość i brak snu.

Poniedziałek.

Nie idzie do pracy.

Wtorek.

Śpi większość dnia.

Środa.

Zaczyna czuć się lepiej.

Piątek.

Schemat rozpoczyna się ponownie.

Jeżeli podobny cykl regularnie się powtarza, nie mówimy już wyłącznie o jednym nieprzyjemnym zjeździe.

Mamy wzorzec, który wymaga szerszej oceny.

Komentarz specjalisty

„Pacjenci często mówią o zjeździe jak o osobnym problemie: chcą wiedzieć, jak szybciej odzyskać energię, przespać noc albo zmniejszyć lęk. W terapii interesuje nas jednak również to, jakie miejsce zjazd zajmuje w całym cyklu używania.

Jeżeli po każdej fazie pobudzenia pojawia się tak silny dyskomfort, że człowiek przyjmuje następną dawkę, żeby przez kilka godzin poczuć się lepiej, zjazd zaczyna bezpośrednio podtrzymywać używanie.

Warto więc analizować nie tylko ostatnią dawkę, ale cały ciąg zdarzeń: kiedy rozpoczęło się używanie, ile było snu, co działo się emocjonalnie, kiedy pojawiła się potrzeba kolejnej dawki i jak wyglądały następne dni.

Takie spojrzenie pomaga przejść od pytania ‘jak przetrwać zjazd?’ do znacznie ważniejszego pytania: ‘jak przerwać ten powtarzający się schemat?’.”

dr Karolina Piątek
kierownik zespołu terapeutycznego Ośrodka NIWA, specjalistka psychoterapii uzależnień