Jak wygląda leczenie narkomanii w Krakowie i okolicach?

Najważniejsze jest rozróżnienie kilku poziomów pomocy.

Konsultacja specjalistyczna

To często najlepszy pierwszy krok, jeżeli nie wiadomo jeszcze, jak poważny jest problem.

Podczas konsultacji warto ustalić między innymi:

co osoba bierze,

jak często,

od jak dawna,

czy używa kilku substancji,

jak wyglądają próby przerwania,

czy występuje głód,

jakie są konsekwencje,

oraz czy pojawiły się problemy psychiczne lub zdrowotne.

Samo zdanie:

„bierze narkotyki”

nie wystarcza do dobrania właściwej terapii.

Terapia ambulatoryjna

Może być odpowiednia dla części osób, które:

funkcjonują względnie stabilnie,

są w stanie regularnie uczestniczyć w terapii,

mają bezpieczne środowisko,

i potrafią utrzymywać ustalenia pomiędzy spotkaniami.

Jej dużą zaletą jest możliwość prowadzenia leczenia bez wyłączania się całkowicie z życia zawodowego i rodzinnego.

Ale właśnie to może być także jej ograniczeniem.

Pacjent po sesji wraca do tego samego:

domu,

środowiska,

znajomych,

konfliktów,

miejsc

i wyzwalaczy.

Jeżeli to środowisko stale uruchamia używanie, terapia ambulatoryjna może okazać się zbyt mało intensywna.

Oddział dzienny lub intensywna terapia dzienna

To rozwiązanie pomiędzy pojedynczymi spotkaniami a pełnym pobytem.

Pacjent uczestniczy w intensywnej terapii w ciągu dnia, ale nie mieszka w placówce.

Taka forma może mieć sens, jeżeli potrzebna jest większa intensywność pracy, a jednocześnie warunki domowe pozostają wystarczająco bezpieczne i stabilne.

Leczenie stacjonarne

W tym przypadku pacjent na określony czas opuszcza swoje codzienne środowisko i mieszka w placówce.

Nie oznacza to:

„zamknięcia człowieka, żeby nie miał dostępu do narkotyków”.

Samo fizyczne odcięcie od substancji byłoby zbyt mało.

Celem jest stworzenie warunków do intensywnej pracy nad:

mechanizmem uzależnienia,

głodem,

nawrotami,

emocjami,

schematami myślenia,

relacjami,

i planem funkcjonowania po zakończeniu pobytu.

Więcej na ten temat opisujemy w artykule ośrodek leczenia narkomanii — kiedy pobyt stacjonarny ma sens.

Kiedy osoba uzależniona potrzebuje ośrodka?

Nie istnieje jedna zasada:

„bierze narkotyki = musi wyjechać do ośrodka”.

Ale są sytuacje, w których pobyt warto bardzo poważnie rozważyć.

Kolejne próby kończą się tak samo

„Od poniedziałku nie biorę.”

Kilka dni abstynencji.

Powrót.

„Tym razem naprawdę kończę.”

Dwa tygodnie.

Powrót.

Po pewnym czasie nie warto oceniać wyłącznie intencji.

Trzeba spojrzeć na historię.

Jeżeli ta sama metoda była próbowana wiele razy i za każdym razem kończyła się podobnie, potrzebna może być zmiana sposobu leczenia.

Środowisko stale prowadzi do używania

Pacjent mieszka w miejscu, gdzie:

inni używają,

narkotyk jest łatwo dostępny,

większość znajomych związana jest z używaniem,

codziennie spotyka te same wyzwalacze.

Wtedy nawet duża motywacja może być stale wystawiana na próbę.

Terapia ambulatoryjna nie wystarcza

Osoba chodzi na spotkania, ale:

opuszcza je,

używa pomiędzy sesjami,

ukrywa problem,

nie wykonuje ustaleń,

i stopniowo traci kontrolę.

Wtedy warto ocenić, czy leczenie nie powinno być bardziej intensywne.

Pojawiają się coraz poważniejsze konsekwencje

Utrata pracy.

Długi.

Konflikty.

Rozpad związku.

Problemy zdrowotne.

Psychozy.

Agresja.

Kolejne ciągi.

To nie znaczy, że trzeba czekać na „dno”.

Wręcz przeciwnie.

Im wcześniej zostanie dobrany odpowiedni poziom pomocy, tym mniej konsekwencji musi pojawić się przed rozpoczęciem leczenia.

Szerzej kryteria opisujemy w artykule kiedy osoba uzależniona od narkotyków potrzebuje ośrodka.

Leczenie narkomanii blisko Krakowa — dlaczego lokalizacja może mieć znaczenie?

Dla części pacjentów możliwość leczenia niedaleko miejsca zamieszkania jest zaletą.

Rodzina może łatwiej uczestniczyć w procesie.

Dojazd na konsultację jest prostszy.

Po zakończeniu bardziej intensywnej terapii łatwiej kontynuować dalsze wsparcie.

Jednocześnie ośrodek nie musi znajdować się w samym centrum miasta.

W przypadku leczenia stacjonarnego pewne oddalenie od codziennego otoczenia może wręcz pomagać.

Pacjent na pewien czas wychodzi z rytmu:

dom,

znajomi,

miejsca związane z narkotykami,

telefon do konkretnej osoby,

kolejne sytuacje uruchamiające używanie.

NIWA znajduje się kilkanaście kilometrów od Krakowa

Ośrodek NIWA mieści się w Wilczkowicach, w okolicy Krakowa.

To oznacza możliwość skorzystania z intensywnej terapii poza codziennym miejskim środowiskiem, ale bez wyjazdu na drugi koniec Polski.

Nie oznacza to jednak, że leczymy wyłącznie osoby z Krakowa.

Do NIWY trafiają pacjenci również z innych części Polski.

Przy wyborze ośrodka ważniejsza od samej odległości powinna być jakość kwalifikacji i dopasowanie programu do problemu.

Co w praktyce sprawdzamy w NIWIE przed rozpoczęciem leczenia?

Jeżeli ktoś dzwoni i mówi:

„Szukam leczenia narkomanii w Krakowie”,

nie wystarczy odpowiedzieć:

„mamy wolne miejsce”.

Najpierw trzeba uporządkować sytuację.

1. Jakie substancje są używane?

Amfetamina?

Kokaina?

Mefedron?

Marihuana?

Opioidy?

Dopalacze?

Kilka środków?

2. Jak często?

Weekendowo?

Codziennie?

W ciągach?

Okazjonalnie, ale bez kontroli?

3. Jak długo trwa problem?

Miesiące?

Lata?

Czy częstotliwość wzrasta?

4. Jak wygląda kontrola?

Czy pacjent potrafi zatrzymać się wtedy, kiedy planował?

Czy wielokrotnie obiecuje sobie przerwę i wraca?

5. Jakie były wcześniejsze próby?

Samodzielne?

Psycholog?

Poradnia?

Terapia?

Ośrodek?

Co zadziałało i dlaczego później pojawił się powrót?

6. Czy występują problemy psychiczne?

Lęk?

Bezsenność?

Paranoja?

Psychoza?

Depresyjność?

Myśli samobójcze?

To może zmieniać sposób kwalifikacji.

7. Jak wygląda środowisko?

Czy w domu ktoś używa?

Czy partner również bierze?

Czy pacjent wraca codziennie do osób, z którymi używał?

8. Jakie są konsekwencje?

Praca.

Rodzina.

Pieniądze.

Prawo.

Zdrowie.

9. Czy obecny stan jest medycznie bezpieczny?

To kluczowe.

Jeżeli potrzebna jest wcześniejsza stabilizacja medyczna, konsultacja lekarska, psychiatryczna, detoksykacja lub odpowiednio dobrana farmakoterapia, ten etap musi zostać uwzględniony zgodnie z aktualnym stanem pacjenta.

10. Na jaki krok pacjent jest gotowy?

Nie zawsze odpowiedź brzmi:

„na cały pobyt”.

Czasami pierwszym realnym krokiem jest konsultacja.

I od niej warto zacząć.

Najważniejszy praktyczny model NIWY dla osoby szukającej leczenia w Krakowie

Zamiast pytać wyłącznie:

„Gdzie się leczyć?”

warto przejść przez cztery pytania.

1. CZY JEST TERAZ BEZPIECZNIE?

Czy nie ma ostrego zatrucia?

Psychozy?

Zagrożenia samobójczego?

Utraty przytomności?

Jeżeli jest zagrożenie — najpierw pomoc medyczna.

2. CZY POTRAFIĘ PRZERWAĆ W CODZIENNYM ŚRODOWISKU?

Jeśli tak, można oceniać mniej intensywne formy.

Jeśli nie — warto rozważyć zmianę środowiska.

3. CO JUŻ PRÓBOWAŁEM?

Jeżeli trzy razy próbowałeś tego samego i trzy razy pojawił się szybki powrót, czwarta identyczna próba nie musi być najlepszym planem.

4. JAKIEJ INTENSYWNOŚCI POMOCY POTRZEBUJĘ?

Konsultacja?

Terapia ambulatoryjna?

Dzienna?

Stacjonarna?

Dopiero po odpowiedzi na te pytania wybór placówki zaczyna mieć sens.

Jak wygląda pierwszy kontakt z Ośrodkiem NIWA?

Pierwszy kontakt służy przede wszystkim zorientowaniu się w sytuacji.

Nie trzeba mieć przygotowanej diagnozy.

Nie trzeba wiedzieć:

„czy jestem naprawdę uzależniony”.

Można powiedzieć po prostu:

„Biorę i nie potrafię zatrzymać tego tak, jak planuję.”

Albo rodzina:

„Syn bierze narkotyki i nie wiemy, co dalej.”

Podczas pierwszej rozmowy można zebrać najważniejsze informacje i ustalić dalszy krok.

Pierwszy kontakt nie oznacza automatycznie pobytu

To szczególnie ważne dla osoby, która boi się ośrodka.

Konsultacja nie oznacza:

„od jutra musisz tutaj zostać”.

Jej celem jest kwalifikacja.

Jeżeli pobyt stacjonarny nie jest najlepszym rozwiązaniem, należy rozważyć inną formę pomocy.

A co jeśli pacjent nie chce leczenia?

To bardzo częsta sytuacja.

Rodzina może skonsultować swój sposób działania wcześniej.

Może przygotować:

rozmowę,

granice,

konkretną propozycję pomocy,

plan reagowania na kolejny kryzys.

Jeżeli Krok 6 „Jak pomóc osobie uzależnionej od narkotyków?” jest już opublikowany, właśnie tutaj warto dodać do niego link.

Nie należy natomiast czekać biernie, aż osoba sama kiedyś powie:

„Teraz jestem gotowa.”

Jak rozmawiać?

Nie:

„Jesteś narkomanem i musisz jechać do ośrodka.”

Lepiej:

„Widzę, że kilka razy próbowałeś przestać i problem wraca. Chcę, żebyśmy porozmawiali ze specjalistą i sprawdzili, jaki rodzaj pomocy ma teraz sens.”

Szerzej opisujemy to w artykule jak rozmawiać z osobą uzależnioną od narkotyków.

Jak wygląda terapia stacjonarna w NIWIE?

W leczeniu stacjonarnym ważne jest połączenie kilku elementów.

Nie chodzi wyłącznie o brak dostępu do substancji.

Terapia indywidualna

Pozwala pracować nad osobistym mechanizmem używania.

Dlaczego narkotyk pojawia się właśnie w określonych sytuacjach?

Co uruchamia głód?

Co prowadzi do nawrotu?

Jakie problemy pacjent próbuje regulować za pomocą substancji?

Terapia grupowa

Grupa daje możliwość konfrontowania własnego sposobu myślenia z doświadczeniem innych osób.

Pacjent słyszy:

„U mnie wyglądało to dokładnie tak samo.”

To często pozwala szybciej zobaczyć mechanizmy, które samemu łatwo racjonalizować.

Praca nad nawrotami

Nie wystarczy powiedzieć:

„więcej nie będę brać”.

Trzeba wiedzieć:

po czym rozpoznaję głód,

jak wygląda początek nawrotu,

które osoby są dla mnie ryzykiem,

jak reaguję na stres,

co zrobię po wyjściu z terapii.

Praca nad codziennym funkcjonowaniem

Sen.

Rytm dnia.

Odpowiedzialność.

Relacje.

Komunikacja.

Radzenie sobie z napięciem.

To wszystko jest częścią powrotu do życia bez substancji.

Więcej informacji o samym procesie leczenia znajduje się na stronie terapii uzależnień oraz w centrum informacji o leczeniu narkomanii.

Co dzieje się po zakończeniu pobytu?

Dobry plan leczenia nie powinien kończyć się w dniu wyjazdu z ośrodka.

To szczególnie ważne, ponieważ pacjent wraca do miejsca, w którym wcześniej znajdowały się jego wyzwalacze.

Dlatego przed zakończeniem pobytu trzeba odpowiedzieć:

Gdzie będzie mieszkał?

Z kim będzie się kontaktował?

Co zrobi, gdy pojawi się głód?

Czy kontynuuje terapię?

Czy korzysta z grup?

Jak ograniczy kontakt ze środowiskiem używania?

Co zrobi po pierwszym trudnym dniu?

Grupa wsparcia w NIWIE

W NIWIE odbywa się bezpłatna grupa wsparcia w środy o godzinie 18:00.

Równolegle funkcjonuje osobna grupa dla rodzin i bliskich osób uzależnionych.

To ważne również dla mieszkańców Krakowa i okolic, ponieważ leczenie nie musi kończyć się wraz z zakończeniem intensywnego pobytu.

Jak wybrać ośrodek leczenia narkomanii w Krakowie?

Nie sugerowałbym wyboru wyłącznie na podstawie:

ładnych zdjęć,

ceny,

opinii,

odległości.

Warto zapytać o konkretne rzeczy.

Kto prowadzi terapię?

Sprawdź kwalifikacje osób pracujących z pacjentami.

Jak wygląda kwalifikacja?

Czy każdy dostaje tę samą ofertę?

Czy najpierw oceniana jest sytuacja?

Jak wygląda terapia?

Indywidualna?

Grupowa?

Jak intensywna?

Jak placówka reaguje na problemy psychiczne?

Co w sytuacji, gdy pacjent ma lęk, depresję, psychozę albo przyjmuje leki psychiatryczne?

Jak wygląda pomoc po zakończeniu pobytu?

To szczególnie ważne z punktu widzenia nawrotów.

Czy pracuje się z rodziną?

Uzależnienie bardzo często wpływa na cały system rodzinny.

Bliscy także potrzebują wiedzieć:

jak rozmawiać,

jak pomagać,

jak stawiać granice,

czego nie robić.

Gdzie leczyć uzależnienie od narkotyków — Kraków czy wyjazd dalej?

Nie zawsze większa odległość oznacza lepszą terapię.

I nie zawsze bliskość jest zaletą.

Trzeba ocenić konkretną sytuację.

Jeżeli pacjent potrzebuje:

częstego kontaktu z rodziną,

dalszej terapii w tej samej okolicy,

łatwego dojazdu,

leczenie blisko Krakowa może być bardzo praktyczne.

Jeżeli natomiast jego codzienne środowisko jest wyjątkowo silnie związane z używaniem, pewne oddalenie od niego może pomagać.

Szerzej sam wybór formy i miejsca opisujemy w artykule gdzie leczyć uzależnienie od narkotyków.

Kiedy nie czekać z konsultacją?

Nie trzeba czekać aż:

osoba straci pracę,

rodzina się rozpadnie,

pojawi się psychoza,

powstaną ogromne długi,

albo nastąpi kolejne poważne zatrucie.

Warto skonsultować sytuację wcześniej, jeżeli:

próby przerwania się powtarzają,

dawki rosną,

używanie jest coraz częstsze,

pojawia się głód,

osoba zaczyna kłamać w związku z substancją,

używa kilku środków,

coraz więcej życia podporządkowane jest narkotykom.

Ogólny obraz problemu opisujemy w artykule uzależnienie od narkotyków — objawy, skutki i kiedy szukać pomocy.

Komentarz specjalisty

„Osoby szukające leczenia narkomanii w Krakowie często pytają najpierw o miejsce w ośrodku. Ja wcześniej zadałabym inne pytanie: co wydarzyło się do tej pory i dlaczego wcześniejsze próby nie przyniosły trwałej zmiany?

Nie każda osoba potrzebuje pobytu stacjonarnego. Jeżeli jednak pacjent wielokrotnie podejmuje terapię w zwykłych warunkach i cały czas wraca do tego samego środowiska, tych samych ludzi i tych samych wyzwalaczy, intensywniejsza forma pomocy może być uzasadniona.

W kwalifikacji nie patrzymy wyłącznie na nazwę narkotyku. Ważniejsze są utrata kontroli, wcześniejsze nawroty, środowisko, stan psychiczny, bezpieczeństwo i to, czy pacjent jest w stanie realizować leczenie poza ośrodkiem.

Dobra decyzja nie powinna więc brzmieć: ‘potrzebuję ośrodka, bo biorę narkotyki’. Powinna wynikać z odpowiedzi na pytanie: ‘jaki poziom pomocy daje mi teraz największą szansę na realną zmianę?’.”

dr Karolina Piątek
kierownik zespołu terapeutycznego Ośrodka NIWA, specjalistka psychoterapii uzależnień