Halucynoza alkoholowa – Omamy i urojenia

Halucynoza alkoholowa a majaczenie alkoholowe

Halucynoza alkoholowa bywa mylona z majaczeniem alkoholowym. To ważne rozróżnienie, bo oba stany mogą być poważne, ale nie są tym samym.

W halucynozie alkoholowej osoba może mieć omamy i urojenia, ale jej świadomość bywa względnie zachowana. Może być przestraszona, pobudzona, podejrzliwa, ale często orientuje się, kim jest i gdzie się znajduje.

W majaczeniu alkoholowym problem jest szerszy. Pojawia się zaburzenie świadomości, dezorientacja, silne pobudzenie, drżenie, poty, gorączka, zaburzenia snu, czasem drgawki i ciężki stan ogólny.

Majaczenie alkoholowe jest stanem zagrożenia życia.

W praktyce osoba bliska nie powinna próbować sama rozstrzygać, czy to halucynoza, majaczenie, psychoza, zatrucie, odstawienie czy inna choroba. Jeśli pojawiają się omamy, urojenia, splątanie, brak kontaktu, drgawki albo silne pobudzenie, potrzebna jest pomoc medyczna.

Więcej o objawach po przerwaniu picia znajdziesz w artykule: co się dzieje po odstawieniu alkoholu.

Halucynoza alkoholowa a zespół Korsakowa

Halucynoza alkoholowa to nie to samo co zespół Korsakowa.

Zespół Korsakowa wiąże się głównie z poważnymi zaburzeniami pamięci i niedoborem witaminy B1. Osoba może nie zapamiętywać nowych informacji, powtarzać te same pytania albo wypełniać luki pamięciowe konfabulacjami.

Halucynoza alkoholowa dotyczy przede wszystkim objawów psychotycznych: omamów, głosów, urojeń i poczucia zagrożenia.

Oczywiście u jednej osoby mogą nakładać się różne problemy: niedobory, odstawienie alkoholu, zaburzenia pamięci, psychoza, lęk, depresja, choroby neurologiczne albo skutki długotrwałego picia.

Właśnie dlatego potrzebna jest diagnostyka.

Nie etykieta z internetu.

Jakie objawy powinny zaniepokoić?

Najbardziej niepokojące są omamy i urojenia.

Osoba może słyszeć głosy, których inni nie słyszą. Może mówić, że ktoś stoi za ścianą, mówi do niej, śledzi ją albo komentuje jej życie. Czasem głosy są oskarżające. Czasem zagrażające. Czasem rozkazujące.

Mogą pojawić się też omamy wzrokowe, choć w halucynozie alkoholowej częściej mówi się o omamach słuchowych. Osoba może widzieć postacie, cienie, ruch, zwierzęta albo twarze.

Urojenia mogą dotyczyć prześladowania, zdrady, podsłuchu, trucia, obserwowania albo spisku. Osoba może być przekonana, że ktoś chce ją zniszczyć, że rodzina coś ukrywa, że sąsiedzi ją śledzą albo że ktoś zamontował podsłuch.

Do tego często dochodzi silny lęk.

Objawy, które powinny zaniepokoić, to:

• słyszenie głosów,
• widzenie rzeczy, których inni nie widzą,
• poczucie bycia śledzonym,
• przekonanie o zagrożeniu bez realnych dowodów,
• silna podejrzliwość,
• bezsenność,
• pobudzenie,
• lęk,
• drażliwość,
• agresja słowna lub fizyczna,
• izolowanie się,
• mówienie do siebie,
• odpowiadanie na głosy,
• dezorientacja,
• trudność w logicznej rozmowie,
• myśli samobójcze,
• zachowania ryzykowne.

Nie wolno zakładać, że osoba „udaje” albo „robi sceny”.

Dla niej te doświadczenia mogą być bardzo realne. Im bardziej czuje zagrożenie, tym większe ryzyko, że zareaguje impulsywnie.

Kiedy trzeba wezwać pilną pomoc?

Pilnej pomocy trzeba szukać, jeśli osoba:

• nie ma logicznego kontaktu,
• jest splątana,
• nie wie, gdzie jest,
• ma drgawki,
• ma zaburzenia świadomości,
• jest agresywna,
• grozi sobie lub innym,
• mówi o samobójstwie,
• słyszy głosy nakazujące zrobienie krzywdy sobie lub komuś,
• nie śpi od wielu godzin lub dni,
• jest skrajnie pobudzona,
• ma omamy po odstawieniu alkoholu,
• ma objawy ciężkiego odstawienia,
• łączyła alkohol z lekami lub innymi substancjami.

W sytuacji zagrożenia życia albo bezpieczeństwa trzeba dzwonić pod numer 112.

Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia, ale pojawiają się omamy lub urojenia, i tak potrzebna jest pilna konsultacja psychiatryczna lub lekarska. Tego nie powinno się zostawiać „do obserwacji przez tydzień”.

Czego nie robić przy omamach i urojeniach?

Nie wyśmiewaj objawów.

Nie mów: „przestań wymyślać”.
Nie krzycz.
Nie prowokuj.
Nie próbuj na siłę udowadniać, że głosy nie istnieją.
Nie zostawiaj osoby samej, jeśli jest przerażona lub pobudzona.
Nie dawaj alkoholu „na uspokojenie”.
Nie podawaj leków bez decyzji lekarza.
Nie zakładaj, że sen wszystko rozwiąże.
Nie prowadź długich dyskusji z urojeniami.

Najważniejsze jest zmniejszenie napięcia i bezpieczeństwo.

Można mówić spokojnie:

„Widzę, że bardzo się boisz.”
„Nie będę się kłócić o to, co słyszysz.”
„Chcę, żebyśmy byli bezpieczni.”
„Potrzebujemy pomocy lekarza.”
„Zadzwonię po pomoc, bo nie chcę, żeby coś ci się stało.”

Jeśli osoba jest agresywna albo nieprzewidywalna, nie próbuj zatrzymywać jej fizycznie samodzielnie. Zadbaj o swoje bezpieczeństwo i wezwij pomoc.

Komentarz specjalisty

„Omamy i urojenia po alkoholu albo po odstawieniu alkoholu zawsze wymagają poważnego potraktowania. Trzeba odróżnić halucynozę alkoholową od majaczenia, psychozy, odstawienia, zaburzeń neurologicznych i innych stanów medycznych. To nie jest sytuacja do przeczekania w domu, zwłaszcza jeśli pojawia się splątanie, agresja, drgawki, bezsenność albo ryzyko samouszkodzenia.”
— lek. med. Krzysztof Styczeń, lekarz psychiatra współpracujący z Ośrodkiem Terapii Uzależnień NIWA oraz pracujący na oddziale detoksykacyjnym

Co dalej po halucynozie alkoholowej?

Pierwszy krok to bezpieczeństwo i diagnostyka.

Jeśli pojawiają się omamy albo urojenia, potrzebna jest ocena lekarza. Czasem konieczna jest pomoc psychiatryczna, czasem leczenie szpitalne, czasem diagnostyka neurologiczna albo internistyczna. Decyzję podejmuje lekarz po ocenie stanu osoby.

Nie należy samodzielnie rozpoznawać halucynozy alkoholowej ani podawać leków „na uspokojenie” bez konsultacji.

Po ustabilizowaniu stanu trzeba wrócić do pytania o alkohol.

Jeśli objawy pojawiły się u osoby długo pijącej, po ciągu alkoholowym albo po próbie odstawienia alkoholu, to bardzo mocny sygnał, że problem wymaga profesjonalnej pomocy.

Nie chodzi tylko o „uspokojenie głosów”.

Chodzi o to, żeby zmniejszyć ryzyko kolejnych epizodów, nawrotu picia, odstawienia, wyniszczenia organizmu i dalszych powikłań.

Szerzej o pracy nad uzależnieniem piszemy w artykule: leczenie alkoholizmu.

Co może zrobić rodzina?

Rodzina często jest pierwsza przy osobie, u której pojawiają się omamy albo urojenia. To bardzo trudna sytuacja, bo bliscy nie wiedzą, czy rozmawiać, tłumaczyć, uspokajać, czy od razu wzywać pomoc.

Najważniejsze są trzy rzeczy:

bezpieczeństwo, spokój i kontakt z lekarzem.

Warto zapisać konkretne informacje:

• kiedy zaczęły się objawy,
• kiedy osoba piła alkohol,
• kiedy ostatnio piła,
• czy były ciągi alkoholowe,
• czy pojawiły się drgawki,
• czy osoba spała,
• czy bierze leki,
• czy używała innych substancji,
• czy słyszy głosy,
• czy mówi o zagrożeniu,
• czy grozi sobie lub innym,
• czy jest splątana,
• czy wie, gdzie jest.

Takie informacje mogą być bardzo ważne dla lekarza lub zespołu ratownictwa.

Jeśli osoba pijąca po epizodzie zaprzecza problemowi, warto wrócić do rozmowy dopiero wtedy, gdy stan jest stabilny. Rozmowa w środku psychozy, lęku albo pobudzenia zwykle nie prowadzi do porozumienia.

Jeśli problemem jest odmowa leczenia, pomocny może być artykuł: jak rozmawiać z alkoholikiem, który nie chce się leczyć.

Kiedy problem psychiczny łączy się z piciem alkoholu?

Halucynoza alkoholowa pokazuje, że alkohol może wpływać nie tylko na ciało, ale też na psychikę i poczucie rzeczywistości. Dla rodziny to często moment graniczny. Nagle problem nie polega już tylko na tym, że ktoś pije. Pojawia się lęk, głosy, podejrzliwość, brak snu, zagrożenie i pytanie: co dalej?

W takim momencie trzeba rozdzielić dwie sprawy.

Omamy, urojenia, splątanie, agresja, drgawki i ryzyko samouszkodzenia wymagają pomocy medycznej. To nie jest obszar do samodzielnego przeczekiwania.

Jeśli jednak alkohol wraca mimo takich konsekwencji, potrzebna może być także terapia uzależnienia.

W Ośrodku Terapii Uzależnień NIWA pracujemy z osobami dorosłymi, które chcą zatrzymać picie i zrozumieć, dlaczego alkohol stał się tak trudny do odstawienia. Terapia pomaga przyjrzeć się mechanizmom uzależnienia, nawrotom, napięciu, głodowi alkoholowemu i sytuacjom, w których picie wraca mimo świadomości szkód.

NIWA znajduje się w Wilczkowicach, blisko Krakowa. Pobyt ma charakter stacjonarny i odbywa się w kameralnych warunkach, z terapią indywidualną i grupową oraz uporządkowanym planem dnia.

Więcej o naszej pracy znajdziesz na stronie: terapia uzależnień oraz na stronie głównej: Ośrodek Leczenia Uzależnień NIWA.

Podsumowanie

Halucynoza alkoholowa to poważny temat. Nie chodzi o zwykłe „majaczenie po alkoholu” ani chwilowe pogorszenie nastroju.

Omamy, głosy, urojenia, silny lęk, podejrzliwość i poczucie zagrożenia wymagają oceny medycznej. Szczególnie pilnie trzeba reagować, gdy pojawia się splątanie, agresja, drgawki, bezsenność, ryzyko samouszkodzenia albo brak kontaktu.

Po ustabilizowaniu stanu trzeba wrócić do pytania o alkohol. Jeśli picie doprowadziło do tak poważnych objawów psychicznych, nie warto czekać na kolejny epizod.

Najpierw bezpieczeństwo i lekarz. Potem leczenie uzależnienia i dalszy plan pomocy.