Odstawienie alkoholu może wyglądać bardzo różnie. U jednej osoby pojawi się zmęczenie, rozdrażnienie i bezsenność. U innej reakcja organizmu będzie dużo silniejsza: drżenie rąk, poty, lęk, kołatanie serca, nudności albo poczucie dużego napięcia.
Nie zawsze da się przewidzieć, jak organizm zareaguje.
Dużo zależy od tego, jak długo ktoś pił, ile pił, czy były ciągi alkoholowe, w jakim stanie jest zdrowie i czy wcześniej pojawiały się objawy po przerwaniu picia.
Dlatego odstawienie alkoholu nie zawsze powinno odbywać się samodzielnie. Szczególnie wtedy, gdy picie trwało długo, było intensywne albo po wcześniejszych próbach pojawiały się silne objawy.
Krótka odpowiedź:
Po odstawieniu alkoholu organizm może reagować objawami fizycznymi i psychicznymi. Mogą pojawić się m.in. bezsenność, poty, drżenie, lęk, rozdrażnienie, nudności i silne napięcie. U części osób objawy są łagodne, ale u innych mogą być niebezpieczne i wymagać pomocy lekarza. Samo odstawienie alkoholu nie zawsze oznacza rozwiązanie problemu — często dopiero otwiera drogę do dalszej pomocy i terapii.
Jak organizm może reagować po odstawieniu alkoholu?
Alkohol wpływa na układ nerwowy. Gdy ktoś pije długo albo intensywnie, organizm przyzwyczaja się do jego obecności. Kiedy alkohol nagle znika, ciało i psychika mogą zareagować napięciem.
To właśnie dlatego po odstawieniu mogą pojawić się objawy abstynencyjne.
Najczęściej są to:
- drżenie rąk,
- potliwość,
- rozdrażnienie,
- niepokój,
- lęk,
- trudności ze snem,
- nudności,
- osłabienie,
- kołatanie serca,
- bóle głowy,
- problemy z koncentracją,
- poczucie wewnętrznego rozbicia.
Nie każda osoba ma wszystkie objawy. Nie u każdej są one silne.
Czasem ktoś mówi: „myślałem, że po prostu przestanę pić i będzie lepiej”. A potem po kilku albo kilkunastu godzinach pojawia się napięcie, bezsenność, poty i myśl, żeby znowu się napić, bo wtedy ciało się uspokoi.
To bardzo ważny moment.
Powrót do alkoholu może wtedy wydawać się szybkim sposobem na ulgę. Ale w praktyce często tylko przedłuża cały problem i odsuwa moment szukania pomocy.
Objawy po odstawieniu alkoholu to nie to samo, co objawy alkoholizmu. Objawy alkoholizmu mówią o tym, jak rozpoznać problem z piciem. Objawy po odstawieniu pokazują, jak organizm reaguje, kiedy alkohol zostaje przerwany albo mocno ograniczony.
Co może dziać się psychicznie?
Po odstawieniu alkoholu dużo dzieje się też w głowie.
Może pojawić się lęk.
Drażliwość.
Poczucie winy.
Wstyd.
Bezsenność.
Napięcie.
Myśli, że „i tak się nie uda”.
Chęć odcięcia się od ludzi.
U części osób wracają emocje, które wcześniej były przykrywane alkoholem. To może być trudne, bo człowiek nagle czuje więcej. Mocniej. Bez znieczulenia.
Dlatego samo fizyczne przerwanie picia nie zawsze kończy sprawę.
Często dopiero wtedy zaczyna być widać, z czym alkohol pomagał sobie radzić: ze stresem, samotnością, konfliktem, lękiem, snem, złością albo poczuciem pustki.
Co często widzimy w praktyce?
W pracy z osobami uzależnionymi często widać, że najtrudniejsze nie są tylko pierwsze godziny bez alkoholu. Trudne jest też to, co pojawia się później.
Człowiek zaczyna lepiej czuć ciało, ale jednocześnie mocniej czuje napięcie. Zaczyna widzieć konsekwencje picia. Wracają rozmowy, których wcześniej unikał. Wraca wstyd. Czasem wraca strach przed tym, co będzie dalej.
Właśnie dlatego odstawienie alkoholu nie powinno być traktowane jak cały proces zdrowienia.
To ważny krok. Ale często tylko pierwszy.
Szerzej o dalszej pomocy i pracy nad uzależnieniem piszemy w artykule: leczenie alkoholizmu.
Kiedy odstawienie alkoholu może być niebezpieczne?
To najważniejsza część tego artykułu.
Nie każda osoba może bezpiecznie odstawić alkohol samodzielnie. Dotyczy to szczególnie osób, które piły długo, dużo, w ciągach albo miały już wcześniej silne objawy po przerwaniu picia.
Ryzyko rośnie, gdy:
- picie trwało wiele dni lub tygodni,
- alkohol był pity codziennie,
- pojawiały się ciągi alkoholowe,
- po odstawieniu wcześniej występowały drgawki,
- pojawiały się omamy albo zaburzenia świadomości,
- osoba łączyła alkohol z lekami lub innymi substancjami,
- występują choroby serca, wątroby, padaczka albo poważne choroby ogólne,
- pojawia się silny lęk, bezsenność, drżenie, poty i kołatanie serca,
- osoba jest odwodniona, osłabiona albo nie je od dłuższego czasu.
W takich sytuacjach nie warto sprawdzać „czy samo przejdzie”.
Potrzebna może być konsultacja lekarska, a czasem bezpieczne leczenie objawów abstynencyjnych pod kontrolą medyczną. To szczególnie ważne wtedy, gdy pojawia się ryzyko powikłań.
Pilnej pomocy trzeba szukać, jeśli pojawiają się:
- drgawki,
- omamy,
- silne splątanie,
- zaburzenia świadomości,
- bardzo silne pobudzenie,
- majaczenie,
- nasilone kołatanie serca,
- silne osłabienie,
- objawy odwodnienia,
- myśli samobójcze albo poczucie, że osoba może zrobić sobie krzywdę.
W takich sytuacjach należy kontaktować się z lekarzem, pogotowiem albo najbliższą placówką medyczną.
Nie chodzi o straszenie. Chodzi o bezpieczeństwo.
Czasem osoba uzależniona chce „po prostu przetrwać kilka dni”. Tylko że przy silnym uzależnieniu albo po długim ciągu alkoholowym organizm może wymagać pomocy medycznej. Wtedy samotne odstawianie alkoholu w domu może być ryzykowne.
Jeśli przerwanie picia następuje po kilku dniach albo tygodniach intensywnego picia, pomocny może być także tekst: co po ciągu alkoholowym. To osobny temat, bo wyjście z ciągu wymaga szczególnej ostrożności.
Komentarz specjalisty
„W odstawieniu alkoholu bardzo ważne jest rozróżnienie dwóch rzeczy: decyzji o zmianie i bezpieczeństwa medycznego. Sama decyzja, że ktoś chce przestać pić, jest ważna. Ale jeśli organizm jest po długim ciągu albo wcześniej pojawiały się silne objawy abstynencyjne, potrzebna może być konsultacja lekarska. Nie każdą sytuację da się bezpiecznie przejść samemu.”
— dr Karolina Piątek, kierownik zespołu terapeutycznego Ośrodka NIWA
Co dalej po odstawieniu alkoholu?
Odstawienie alkoholu jest ważne. Ale nie zawsze wystarcza.
Czasem osoba przestaje pić na kilka dni. Potem wraca stres, bezsenność, kłótnia, samotność albo poczucie winy. I alkohol znowu pojawia się jako szybki sposób na ulgę.
Dlatego po ustabilizowaniu sytuacji warto zadać sobie pytanie: co dalej?
Nie tylko: „jak nie pić dzisiaj?”.
Ale też: „co muszę zmienić, żeby nie wracać do tego samego schematu?”.
W praktyce pomocne może być:
- skonsultowanie sytuacji ze specjalistą terapii uzależnień,
- rozmowa z lekarzem, jeśli były silne objawy po odstawieniu,
- sprawdzenie, co najczęściej uruchamia picie,
- praca nad głodem alkoholowym,
- przygotowanie planu na trudne momenty,
- rozmowa z bliskimi,
- terapia indywidualna lub grupowa,
- ograniczenie kontaktu z sytuacjami, które prowadzą do picia.
Więcej o tym, jak może wyglądać dalsza praca, opisuje artykuł: terapia alkoholowa — jak wygląda.
Jeśli osoba nie jest w stanie utrzymać trzeźwości w swoim środowisku, warto sprawdzić także, czym jest ośrodek leczenia alkoholizmu i kiedy taka forma pomocy może mieć sens.
Nie zawsze potrzebny jest pobyt stacjonarny. Czasem wystarczy poradnia, regularna terapia albo grupa wsparcia. Ale jeśli alkohol wraca mimo kolejnych prób, a domowe warunki nie pomagają w zmianie, intensywniejsza pomoc może być potrzebna.
Ważne jest też wsparcie rodziny.
Bliscy często patrzą na odstawienie alkoholu z nadzieją: „teraz już będzie dobrze”. Ale samo przerwanie picia nie zawsze oznacza, że problem został rozwiązany. Czasem po alkoholu zostaje napięcie, nieufność, złość, wstyd i lęk przed nawrotem.
Dlatego rodzina też potrzebuje wiedzy.
Jeśli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, zobacz: jak pomóc osobie uzależnionej od alkoholu.
Ośrodek NIWA — jak możemy pomóc?
Ośrodek Terapii Uzależnień NIWA prowadzi stacjonarną terapię uzależnień dla osób dorosłych. Pracujemy w kameralnych warunkach, w małych grupach i z jasną strukturą dnia.
W NIWIE pacjent korzysta z terapii indywidualnej i grupowej. W pracy terapeutycznej korzystamy między innymi z podejścia TSR i CBT. Ważna jest także psychoedukacja, praca nad nawrotem, rozumienie głodu alkoholowego i przygotowanie do życia po zakończeniu pobytu.
Nie traktujemy odstawienia alkoholu jako końca procesu. To często dopiero początek pracy nad zmianą.
NIWA znajduje się w Wilczkowicach, blisko Krakowa. To miejsce dla osób, które potrzebują spokojnych, uporządkowanych warunków do zatrzymania kryzysu i rozpoczęcia pracy nad sobą.
Więcej o naszej pracy znajdziesz na stronie głównej: Ośrodek Terapii Uzależnień NIWA oraz na stronie opisującej terapię uzależnień.
Podsumowanie
Po odstawieniu alkoholu organizm może reagować spokojnie albo bardzo gwałtownie. Nie da się tego ocenić wyłącznie na podstawie chęci do zmiany.
Jeśli picie było długie, intensywne albo pojawiały się wcześniejsze silne objawy po przerwaniu alkoholu, potrzebna może być pomoc medyczna.
Odstawienie alkoholu jest ważnym krokiem. Ale nie zawsze jest końcem problemu.
Często dopiero po przerwaniu picia widać, z czym alkohol pomagał sobie radzić: ze stresem, snem, samotnością, lękiem albo napięciem. Dlatego po ustabilizowaniu sytuacji warto pomyśleć o dalszym wsparciu.
Nie trzeba czekać, aż wydarzy się coś skrajnego. Jeśli alkohol wraca mimo obietnic albo odstawienie jest trudne, to wystarczający powód, żeby poszukać pomocy.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Nie zawsze. U części osób objawy są łagodne, ale przy długim, intensywnym piciu albo po ciągu alkoholowym odstawienie może być ryzykowne. Jeśli pojawiają się silne objawy, drżenie, zaburzenia świadomości, drgawki, omamy albo duże osłabienie, trzeba szukać pomocy medycznej.
Mogą pojawić się poty, drżenie rąk, bezsenność, lęk, rozdrażnienie, nudności, bóle głowy, kołatanie serca i silne napięcie. Objawy mogą mieć różne nasilenie, dlatego nie warto ich bagatelizować.
Nie zawsze od razu, ale warto skonsultować sytuację ze specjalistą. Samo przerwanie picia nie rozwiązuje mechanizmów uzależnienia. Terapia pomaga zrozumieć, dlaczego alkohol wracał i jak nie wracać do starego schematu.
Pomocy trzeba szukać pilnie, jeśli pojawiają się drgawki, omamy, splątanie, zaburzenia świadomości, silne pobudzenie, objawy odwodnienia, bardzo silne kołatanie serca albo myśli samobójcze. W takich sytuacjach potrzebny jest kontakt z lekarzem lub pogotowiem.
Objawy po odstawieniu mogą świadczyć o tym, że organizm przyzwyczaił się do alkoholu, ale same w sobie nie zastępują diagnozy. Jeśli picie wraca mimo konsekwencji, pojawia się utrata kontroli albo trudność w przerwaniu picia, warto porozmawiać ze specjalistą terapii uzależnień.
Warto nie kończyć na samej abstynencji. Dobrze jest sprawdzić, co uruchamiało picie, porozmawiać ze specjalistą, przygotować plan na trudne momenty i rozważyć terapię lub grupę wsparcia.
Autor: dr Karolina Piątek
Kierownik zespołu terapeutycznego Ośrodka Terapii Uzależnień NIWA, specjalista psychoterapii uzależnień, wykładowczyni akademicka.